Φυλάκιση ή οικειοθελής αναχώρηση για όσους συλλαμβάνονται χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα, κατάργηση της δυνατότητας απόκτησης άδειας διαμονής για όσους διαμένουν επί επτά έτη παρανόμως στην Ελλάδα και ποινικό αδίκημα η παραμονή πολίτη χωρίς έγγραφα στην Ελλάδα: Αυτά είναι μερικά από τα όσα προβλέπει το σκληρότατο νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης, που παρουσιάστηκε στο υπουργικό συμβούλιο από τον υπουργό Μάκη Βορίδη.

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων αυστηρότερα μέτρα για την είσοδο στη χώρα, αύξηση των ποινών για παράνομη είσοδο, ποινικοποίηση της παράνομης παραμονής μετά την ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας, καθώς και κατάργηση της δυνατότητας απόκτησης άδειας διαμονής για όσους διαμένουν επί επτά έτη παρανόμως στην Ελλάδα.

Αύξηση της ποινής φυλάκισης και πρόστιμο έως 10.000 ευρώ

Αναφορικά με την είσοδο στη χώρα, το νέο νομοσχέδιο προβλέπει την ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου, σε ευθυγράμμιση με τις προβλέψεις του επικείμενου ευρωπαϊκού κανονισμού για τη μετανάστευση, που αναμένεται να εφαρμοστεί το 2026. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, καθιερώνεται ως υποχρεωτικός λόγος απαγόρευσης εισόδου η διαπίστωση κινδύνου για τη δημόσια τάξη, την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία από την παρουσία υπηκόου τρίτης χώρας. Επιπλέον, η διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου αυξάνεται από πέντε σε 10 έτη, με δυνατότητα παράτασης έως και πέντε επιπλέον έτη.

Για τα άτομα που εισέρχονται παράνομα στην Ελλάδα, το νομοσχέδιο προβλέπει αύξηση της ελάχιστης ποινής φυλάκισης από τρεις μήνες σε δύο έτη, ενώ στις περιπτώσεις επιβαρυντικών περιστάσεων, η ποινή αυξάνεται από έξι μήνες σε τουλάχιστον τρία έτη. Παράλληλα, προβλέπεται σημαντική αύξηση του χρηματικού προστίμου, το οποίο μπορεί να φτάσει έως και τις 10.000 ευρώ.

Επιπλέον, το νέο νομοθετικό πλαίσιο -που αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός του Ιουνίου- προβλέπει την ποινικοποίηση της παράνομης παραμονής στη χώρα μετά την ολοκλήρωση των διοικητικών διαδικασιών, με ελάχιστη ποινή φυλάκισης τα τρία έτη, πρόστιμο 10.000 ευρώ και χωρίς δυνατότητα μετατροπής ή αναστολής της ποινής. Προβλέπεται ωστόσο δυνατότητα αναστολής εκτέλεσης, υπό τον όρο της εκούσιας αποχώρησης του καταδικασθέντος από την Ελλάδα. Η αναστολή ενεργοποιείται με την αποχώρηση από τη χώρα.

Καταργείται κάθε δυνατότητα νομιμοποίησης, εφόσον εισέλθει κάποιος παράνομα στη χώρα

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου είχε ήδη προαναγγείλει τις τελευταίες εβδομάδες τις αλλαγές, δηλώνοντας πως το νέο πλαίσιο θα είναι σαφώς πιο αυστηρό για τους παράνομους μετανάστες των οποίων έχει απορριφθεί η αίτηση ασύλου και συνεχίζουν να διαμένουν στη χώρα. Όπως ανέφερε, στόχος είναι η αποτροπή της παράνομης παραμονής και η ενίσχυση των διαδικασιών επιστροφής, μέσω της αυστηροποίησης των ποινών και της διοικητικής κράτησης.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης την κατάργηση της δυνατότητας χορήγησης άδειας διαμονής σε όσους διαμένουν στη χώρα επί επτά έτη χωρίς νόμιμα έγγραφα.

Όσον αφορά τη διαδικασία οικειοθελούς αποχώρησης, μειώνεται η σχετική προθεσμία από 25 σε 14 ημέρες, ενώ η δυνατότητα παράτασης για εξαιρετικές περιπτώσεις περιορίζεται από 120 σε 60 ημέρες. Κατά την περίοδο αυτή, θα εφαρμόζεται ηλεκτρονική επιτήρηση ως περιοριστικό μέτρο.

Στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, προβλέπεται επίσης η επικαιροποίηση συγκεκριμένων ορισμών. Μεταξύ αυτών, διευρύνεται η έννοια της «χώρας επιστροφής» για περιπτώσεις απόρριψης ασύλου, περιλαμβάνοντας πλέον: α) τη χώρα συνήθους διαμονής, β) την ασφαλή τρίτη χώρα, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 91 του νόμου 4939/2022 (Α’ 111), και γ) την πρώτη χώρα ασύλου.

Παράλληλα, προστίθενται αυστηρότερα κριτήρια για την εκτίμηση κινδύνου διαφυγής, όπως: α) η έλλειψη δηλωμένης ή γνωστής κατοικίας, β) η μεταβολή ή εγκατάλειψη κατοικίας χωρίς προηγούμενη ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, και γ) η άρνηση υποβολής σε βιομετρική ή άλλη ταυτοποίηση.

Το νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή στο τέλος Ιουνίου, μετά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών.