Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε σε Ευρωπαίους ηγέτες κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας τη Δευτέρα ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν είναι διατεθειμένος να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς θεωρεί ότι «κερδίζει».

Τη δήλωση αυτή, σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση της συζήτησης, έκανε ο Τραμπ μετά από απευθείας συνομιλία με τον Πούτιν, όπως αποκαλύπτει η αμερικανική εφημερίδα The Wall Street Journal.

Η παραδοχή αυτή δεν εξέπληξε τους Ευρωπαίους συνομιλητές του, καθώς αντανακλά εκτιμήσεις που ήδη διατυπώνονταν ευρέως στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ωστόσο, ήταν η πρώτη φορά που άκουγαν μια τέτοια εκτίμηση από τον ίδιο τον Τραμπ, ο οποίος δημοσίως έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι ο Πούτιν «επιθυμεί την ειρήνη».

Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει, παραπέμποντας στην ανάρτηση του προέδρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τη Δευτέρα. «Ο τόνος και το πνεύμα της συζήτησης ήταν εξαιρετικά. Αν δεν ήταν, θα το έλεγα τώρα», ανέφερε ο Τραμπ.

Παρότι εμφανίστηκε να αποδέχεται ότι ο Πούτιν δεν επιδιώκει άμεσο τέλος του πολέμου, ο Τραμπ δε φαίνεται διατεθειμένος να κλιμακώσει την πίεση προς το Κρεμλίνο, όπως ζητούν οι Ευρωπαίοι ηγέτες και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο Τραμπ επιμένει στο «όχι» σε νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας

Πριν από τη συνομιλία με τον Πούτιν, ο Τραμπ είχε μιλήσει την Κυριακή με τους Ευρωπαίους ηγέτες και είχε αφήσει να εννοηθεί ότι, εάν ο Ρώσος πρόεδρος αρνηθεί κατάπαυση του πυρός, οι ΗΠΑ ίσως επιβάλουν επιπλέον κυρώσεις. Όμως, ήδη τη Δευτέρα είχε αλλάξει στάση, δηλώνοντας ότι προτιμά να δρομολογήσει συνομιλίες σε χαμηλότερο επίπεδο ανάμεσα σε Ουκρανία και Ρωσία, με προτεινόμενο τόπο το Βατικανό.

Η τηλεδιάσκεψη της Δευτέρας περιλάμβανε τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι, τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, την πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ήταν το αποκορύφωμα μιας ευρωπαϊκής διπλωματικής εκστρατείας που είχε ξεκινήσει περίπου δέκα ημέρες νωρίτερα, με σκοπό να πιεστεί ο Τραμπ να υιοθετήσει αυστηρότερη στάση έναντι του Πούτιν.

Παρότι η ευρωπαϊκή προσπάθεια δεν κατάφερε να αποσπάσει δέσμευση για νέες κυρώσεις από τον Τραμπ, θεωρήθηκε ωστόσο επιτυχής στο ότι κατέστησε σαφές - και στον ίδιο τον πρόεδρο των ΗΠΑ - πως ο Πούτιν δεν είναι διατεθειμένος να τερματίσει τον πόλεμο σε αυτό το στάδιο. Όπως σημείωναν ευρωπαϊκές πηγές, το βάρος της υποστήριξης της Ουκρανίας εναπόκειται πλέον στους Ευρωπαίους, δεδομένου ότι δεν αναμένεται διακοπή των αμερικανικών εξαγωγών όπλων, εφόσον η Ουκρανία ή οι Ευρωπαίοι τις χρηματοδοτούν.

«Αυτός δεν είναι ο πόλεμός μου», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ σε δημοσιογράφους μετά την τηλεφωνική του συνομιλία με τον Πούτιν. «Εμπλεκόμαστε σε κάτι στο οποίο δε θα έπρεπε να έχουμε εμπλακεί».

Κατά την τηλεφωνική επικοινωνία της Κυριακής, στην οποία συμμετείχαν Μακρόν, Μερτς, Μελόνι και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι σκόπευε να στείλει στις συνομιλίες του Βατικανού τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον ειδικό απεσταλμένο Κιθ Κέλογκ. Ωστόσο, τη Δευτέρα, φάνηκε να αποστασιοποιείται από την ιδέα, χωρίς να δεσμεύεται για την αμερικανική συμμετοχή, σύμφωνα με πηγή με γνώση της συνομιλίας.

Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης, αρκετοί Ευρωπαίοι επέμειναν ότι οι συνομιλίες θα πρέπει να οδηγήσουν σε «άνευ όρων κατάπαυση του πυρός». Ο Τραμπ φάνηκε να ενοχλείται από τον όρο, λέγοντας: «Δε μου αρέσει ο όρος “άνευ όρων”. Δεν τον έχω χρησιμοποιήσει ποτέ». Ωστόσο, είχε χρησιμοποιήσει ακριβώς αυτή τη φράση σε ανάρτησή του στο Truth Social στις 8 Μαΐου, καλώντας σε 30ήμερη εκεχειρία. Οι Ευρωπαίοι τελικά αποδέχτηκαν την αφαίρεση του συγκεκριμένου προσδιορισμού.

Ο Τραμπ, η στάση της ΕΕ και η αδιαλλαξία Πούτιν

Η διπλωματική αντεπίθεση της Ευρώπης κλιμακώθηκε με την ανάληψη της καγκελαρίας από τον Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος εμφανίζεται πιο πρόθυμος να αντιπαρατεθεί με τη Ρωσία σε σχέση με τον προκάτοχό του Όλαφ Σολτς. Ο κυβερνητικός του συνασπισμός κατάφερε να τροποποιήσει το γερμανικό σύνταγμα, ώστε να επιτραπεί μεγαλύτερος δανεισμός για στρατιωτικές δαπάνες και ενίσχυση της Ουκρανίας.

Στις 10 Μαΐου, ο Μερτς, ο Μακρόν, ο Στάρμερ και ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ επισκέφθηκαν απροειδοποίητα το Κίεβο και παρότρυναν τον Ζελένσκι να συναινέσει στην έκκληση του Τραμπ για κατάπαυση του πυρός, ώστε να εκτεθεί η αδιαλλαξία του Πούτιν. Από την επίσημη κατοικία του Ζελένσκι, χρησιμοποιώντας το κινητό του Μακρόν, οι ηγέτες κάλεσαν τον Τραμπ και δήλωσαν ενιαία στήριξη στην πρότασή του για 30ήμερη εκεχειρία, απειλώντας με νέες κυρώσεις αν η Μόσχα αρνηθεί.

Η ρωσική απάντηση ήρθε με την πρόταση για πρώτη απευθείας διαπραγμάτευση με την Ουκρανία εδώ και τρία χρόνια. Ο Τραμπ φάνηκε να την αποδέχεται με ενθουσιασμό, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδέχεται να μεταβεί στην Τουρκία για να συμμετάσχει στις διαβουλεύσεις.

Πραγματοποιήθηκε συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη, αλλά ο Πούτιν δεν προσήλθε. Αντ’ αυτού, έστειλε χαμηλόβαθμους εκπροσώπους που επανέλαβαν τις γνωστές ρωσικές απαιτήσεις, τις οποίες το Κίεβο απορρίπτει ως απαράδεκτες.

Τι ειπώθηκε στην τηλεφωνική συνομιλία Τραμπ - Ευρωπαίων

Μετά την απουσία του Πούτιν, οι Ευρωπαίοι ζήτησαν εκ νέου από τον Τραμπ να ασκήσει περισσότερη πίεση στον Ρώσο πρόεδρο. Ενέκριναν ορισμένες μέτριες νέες κυρώσεις και παράλληλα εργάζονται πάνω σε ένα πιο αυστηρό πακέτο μέτρων. Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα συνομιλήσει εκ νέου με τον Πούτιν, δηλώνοντας ότι «η ειρήνη είναι δυνατή».

Κατά την τηλεφωνική συνομιλία της Κυριακής, πριν από την επικοινωνία με τον Πούτιν, ο Τραμπ υπαινίχθηκε ότι οι ΗΠΑ μπορεί να συνεργαστούν με την Ευρώπη για κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας και στον τραπεζικό τομέα. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε την Τετάρτη ότι συγκέντρωσε 81 υποστηρικτές ενός νομοσχεδίου που προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις κατά της Μόσχας.

Η συνομιλία της Κυριακής είχε και τα γνώριμα, αυτοσχέδια στοιχεία του Τραμπ. Επαίνεσε τον καγκελάριο Μερτς για τα άψογα αγγλικά του, προσθέτοντας: «Μου αρέσει ακόμα περισσότερο η γερμανική σου προφορά», σύμφωνα με πηγή με γνώση της κλήσης.

Σε άλλο σημείο, εξαπέλυσε επίθεση στις μεταναστευτικές πολιτικές της Ευρώπης, λέγοντας ότι η ανεξέλεγκτη μετανάστευση οδηγεί τις χώρες «στο χείλος της κατάρρευσης».

Ο πρόεδρος Μακρόν, ο οποίος διατηρεί την παλαιότερη προσωπική σχέση με τον Τραμπ από όλους τους ηγέτες, τον διέκοψε: «Δεν μπορείς να προσβάλλεις τα έθνη μας, Ντόναλντ», φέρεται να είπε.

Παρά τις εντάσεις, ο συνολικός τόνος της επικοινωνίας κρίθηκε θετικός. Ορισμένοι συμμετέχοντες αποκόμισαν την εντύπωση ότι ο Τραμπ ενδέχεται να στηρίξει νέες κυρώσεις εάν ο Πούτιν απορρίψει την κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, οι ελπίδες διαψεύστηκαν την επόμενη ημέρα.

Οι συνομιλίες στο Βατικανό αναμένεται να ξεκινήσουν στα μέσα Ιουνίου.