Η Τουρκία κάποτε οραματιζόταν ένα μέλλον «μηδενικών αποβλήτων». Όμως, αντί να κατακτήσει την περιβαλλοντική πρωτοπορία, μετατράπηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους σκουπιδότοπους της Ευρώπης.

Σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του Guardian, η χώρα δέχεται τεράστιες ποσότητες αποβλήτων, κυρίως πλαστικών, από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Ιταλία, δημιουργώντας μια περιβαλλοντική καταστροφή που πλήττει τόσο τις αγροτικές περιοχές όσο και τις θάλασσες της Ανατολικής Μεσογείου.

Από τα πορτοκάλια στα σκουπίδια

Στην πόλη Άδανα, ένας Κούρδος αγρότης, ο Ιζετίν Ακμάν, παρακολουθούσε το 2016 ένα φορτηγό να αδειάζει παράνομα ένα βουνό σκουπιδιών δίπλα στις καλλιέργειές του. Τα σκουπίδια πυρπολήθηκαν, με αποτέλεσμα να καταστραφούν 50 στρέμματα εσπεριδοειδών, προκαλώντας οικονομική καταστροφή στην οικογένειά του. Όταν έψαξε στα αποκαΐδια, ανακάλυψε ότι οι συσκευασίες είχαν ετικέτες σε ευρώ και λίρες – τα σκουπίδια δεν προέρχονταν από την Τουρκία, αλλά από την Ευρώπη.

Το 2017, η Τουρκία υποσχέθηκε να γίνει μια «χωρίς απόβλητα» χώρα, αλλά την ίδια στιγμή άρχισε να δέχεται μαζικά φορτία πλαστικών απορριμμάτων. Με την Κίνα να έχει σταματήσει την εισαγωγή ξένων σκουπιδιών, η Τουρκία έγινε η νέα «πίσω αυλή» της Ευρώπης για τα μη ανακυκλώσιμα πλαστικά. Παρότι οι δυτικές χώρες ισχυρίζονται ότι ανακυκλώνουν, μεγάλο μέρος των απορριμμάτων τους καταλήγει σε παράνομες χωματερές ή καίγεται ανεξέλεγκτα στην Τουρκία, μολύνοντας το έδαφος, τον αέρα και το νερό.

Περιβαλλοντική καταστροφή και οικονομικά συμφέροντα

Η πόλη Άδανα έχει μετατραπεί σε μια άτυπη πρωτεύουσα του πλαστικού σκουπιδιού. Εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι πλαστικού από την Ευρώπη φτάνουν κάθε χρόνο στην περιοχή, μερικοί από τους οποίους μετατρέπονται σε χαμηλής ποιότητας προϊόντα ή καίγονται σε εργοστάσια τσιμέντου ως καύσιμο.

Ωστόσο, οι μεγάλες ποσότητες μη ανακυκλώσιμων πλαστικών απλώς θάβονται ή εγκαταλείπονται σε ανοιχτές εκτάσεις, με αποτέλεσμα τη μαζική διαρροή μικροπλαστικών στις καλλιέργειες και τη ρύπανση των υδάτων.

Το πρόβλημα της πλαστικής ρύπανσης δεν είναι μόνο τουρκικό. Η ίδια η Ευρώπη, παρά τις οικολογικές της διακηρύξεις, συνεχίζει να παράγει περισσότερα απόβλητα απ’ όσα μπορεί να διαχειριστεί. Αντί να βρίσκει βιώσιμες λύσεις, μεταφέρει το πρόβλημα σε χώρες με λιγότερη περιβαλλοντική προστασία, όπως η Τουρκία.

Έτσι, ενώ οι Ευρωπαίοι πολίτες νομίζουν ότι «ανακυκλώνουν», στην πραγματικότητα τα σκουπίδια τους καταλήγουν να καίγονται ή να θάβονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Διεθνής υποκρισία και το μέλλον της Τουρκίας

Παρά τη διεθνή αναγνώριση του «Zero Waste Project» της πρώτης κυρίας της Τουρκίας, Εμινέ Ερντογάν, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια περιβαλλοντική κρίση που οι ίδιοι οι ηγέτες της επιλέγουν να αγνοούν. Αντί να μειώσει την παραγωγή απορριμμάτων, η Τουρκία επένδυσε σε ένα τεράστιο πετροχημικό συγκρότημα στην Άδανα, το οποίο θα παράγει 3 δισεκατομμύρια λίβρες νέου πλαστικού ετησίως, επιδεινώνοντας περαιτέρω το πρόβλημα.

Η Τουρκία όχι μόνο δεν έχει γίνει μια «πράσινη» χώρα, αλλά έχει μετατραπεί σε μια ατελείωτη χωματερή για τις βιομηχανίες της Ευρώπης.

Ενώ η Δύση κλείνει τα μάτια της στο πρόβλημα, το περιβάλλον και οι άνθρωποι της Τουρκίας πληρώνουν το τίμημα.