Όλοι μας αντιλαμβανόμαστε ότι σε μια εποχή όπου οι νέες τεχνολογίες ενισχύουν τις δυνατότητες επικοινωνίας και μάθησης, οι ανήλικοι εκτίθενται όλο και περισσότερο σε κινδύνους που αφορούν τόσο την καθημερινή τους ζωή όσο και την ψηφιακή τους δραστηριότητα.

Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν η κυβέρνηση σχεδιάζει τώρα ένα συνολικό πλαίσιο αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών, με έμφαση στη μείωση της βiας, της παραβατικότητας και του ψηφιακού εθισμού.

Έως το τέλος του μήνα θα έχει παραδοθεί το τελικό πόρισμα που καταρτίζει η Επιστημονική Επιτροπή του Εθνικού Σχεδίου Στρατηγικής Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Βiας και της Παραβατικότητας των Ανηλίκων υπό την καθηγήτρια εγκληματολογίας του τμήματος Κοινωνιολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Βάσω Αρτινοπούλου με εισηγήσεις σχετικών μέτρων που θα πρέπει να ληφθούν άμεσα.

Οι εισηγήσεις εστιάζουν σε πρακτικά και καινοτόμα μέτρα, όπως η θέσπιση περιορισμών στη χρήση κοινωνικών δικτύων έως την ηλικία των 15 ετών. Πρόκειται για ένα μέτρο που ήδη έχει εφαρμοστεί με επιτυχία σε χώρες όπως η Γαλλία και η Αυστραλία, και στόχος είναι να τεθούν αυστηρότεροι κανόνες για την προστασία των ανηλίκων.

Αντιμετωπίζοντας τον ψηφιακό εθισμό

Η αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού αποτελεί μια από τις κεντρικές προτεραιότητες του κυβερνητικού σχεδιασμού. Οι ειδικοί προτείνουν τη δημιουργία ειδικής πλατφόρμας για γονείς και παιδιά, η οποία θα παρέχει οδηγίες για την ασφαλή χρήση των κινητών τηλεφώνων και θα ενισχύσει την ενημέρωση σχετικά με τους ψηφιακούς κινδύνους. Ταυτόχρονα, ενισχυμένα γονικά φίλτρα και ειδικές εφαρμογές θα επιτρέπουν στους γονείς να παρακολουθούν και να περιορίζουν τη χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά τους, ενώ θα διασφαλίζεται ότι οι ανήλικοι δεν θα έχουν πρόσβαση σε ακατάλληλο περιεχόμενο.

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επανειλημμένα αναδείξει το ζήτημα ως θεμελιώδους σημασίας, επιλέγοντας να αναφερθεί σε αυτό από το βήμα του ΟΗΕ. Θυμίζουμε ότι στην ομιλία του τόνισε τη σημασία της πρόληψης των κινδύνων που συνδέονται με την υπερβολική χρήση ψηφιακών μέσων από τους νέους, παραπέμποντας στο έργο του διακεκριμένου ακαδημαϊκού Jonathan Haidt, The Anxious Generation. Ωστόσο, η υλοποίηση ενός τέτοιου φιλόδοξου μέτρου απαιτεί μια σειρά από τεχνικές και οργανωτικές παρεμβάσεις. Η επαλήθευση της ηλικίας στα κοινωνικά δίκτυα, για παράδειγμα, θα χρειαστεί τη συνεργασία των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, οι οποίες θα πρέπει να αναπτύξουν εξειδικευμένες εφαρμογές και μηχανισμούς.

Ευρωπαϊκή συνεργασία

Μάλιστα η κυβέρνηση επιδιώκει να προωθήσει τη συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προτείνοντας τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού ορίου ψηφιακής ενηλικίωσης. Στόχος είναι η καθιέρωση κανόνων που θα περιλαμβάνουν περιορισμούς στους αλγορίθμους που επηρεάζουν ανήλικους χρήστες, αλλά και τη μείωση της προώθησης εθιστικού περιεχομένου. Σε πρόσφατες συνεδριάσεις του Συμβουλίου Υπουργών της Ε.Ε. για τις Τηλεπικοινωνίες, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου παρουσίασε την πρόταση αυτή, ενώ ο υφυπουργός Κωνσταντίνος Κυρανάκης είχε προηγουμένως θέσει το ζήτημα στη διεθνή σύνοδο GPAI.

Αυτό που δρομολογείται είναι μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης με δύο σκέλη, που στοχεύουν στην αλλαγή συμπεριφορών τόσο από τους γονείς όσο και από τους ίδιους τους νέους.

Ενημέρωση για τους κινδύνους του εθισμού: Μέσα από παραδείγματα νέων που επηρεάστηκαν αρνητικά από την υπερβολική χρήση του διαδικτύου, η καμπάνια θα εστιάσει στις επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία. Στοχευμένα τηλεοπτικά σποτ και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα θα μεταφέρουν το μήνυμα ότι η σωστή χρήση της τεχνολογίας δεν σημαίνει απαραίτητα περιορισμούς, αλλά υπευθυνότητα.

Εργαλεία για γονείς και παιδιά: Οι γονείς θα ενημερωθούν για τη «ψηφιακή πανοπλία» που έχουν στη διάθεσή τους, με χρήσιμα εργαλεία και εφαρμογές που ήδη υπάρχουν στις πλατφόρμες και τις συσκευές. Παράλληλα, οι νέοι θα έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες για την αυτορρύθμιση της χρήσης του διαδικτύου. Μάλιστα εκτιμάται πως με τη συμβολή γνωστών influencers, το μήνυμα θα φτάσει πιο αποτελεσματικά στους εφήβους, δημιουργώντας μια γέφυρα επικοινωνίας που μπορεί να φέρει αλλαγές στη συμπεριφορά τους.

Να σημειωθεί ότι τα μέτρα που ήδη εφαρμόζονται και σχεδιάζεται να επεκταθούν ως προς την προστασία των ανηλίκων, περιλαμβάνουν:

• Ειδικές πλατφόρμες για την πρόληψη της βiας: Πλατφόρμες όπως το stopbullying.gov.gr και το safeyouth.gov.gr έχουν ήδη συμβάλει στην αντιμετώπιση ενδοσχολικής και εξωσχολικής βiας.
• Αυστηρότερη παρακολούθηση σε αθλητικές εγκαταστάσεις: Η χρήση καμερών ασφαλείας και η ψηφιακή ταυτοποίηση έχουν βελτιώσει την ασφάλεια στους αθλητικούς χώρους.
• Υποστήριξη γονέων και παιδιών: Δωρεάν γραμμές υποστήριξης, όπως το 10306, παρέχουν ψυχοκοινωνική βοήθεια σε οικογένειες που αντιμετωπίζουν περιστατικά βiας ή εθισμού.
• Περιορισμοί κινητών στα σχολεία: Οι αυστηροί κανόνες για τη χρήση κινητών κατά τη διάρκεια των μαθημάτων συμβάλλουν στη μείωση των περισπασμών.