Στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, το καράβι του Οδυσσέα δεν είναι ψηφιακή κατασκευή ούτε απλό σκηνικό — είναι ένα πραγματικό, λειτουργικό ξύλινο πλοίο που μπαίνει στη θάλασσα.

Το πλοίο που εμφανίζεται στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν έχει βάρος, ήχο και αντιστάσεις. Το ξύλο τρίζει, τα σχοινιά κινούνται, το πανί αντιδρά στον άνεμο. Δεν μιμείται απλώς ένα πλοίο — είναι πλοίο.

Πρόκειται για το Draken Harald Hårfagre, ένα πλήρους κλίμακας ωκεάνιο μακρόπλοιο τύπου longship, κατασκευασμένο στη Νορβηγία με παραδοσιακές τεχνικές ναυπήγησης των Βίκινγκ. Στην ταινία υποδύεται ένα αρχαίο ελληνικό πολεμικό πλοίο — με έναν προφανή ιστορικό αναχρονισμό, αφού η εποχή των Βίκινγκ απέχει περίπου δύο χιλιετίες από τον κόσμο της ομηρικής «Οδύσσειας». Εδώ, όμως, το ενδιαφέρον δεν είναι η αρχαιολογική ακρίβεια. Είναι η υλικότητα.

Η εμμονή του Νόλαν με το πραγματικό

Ο Νόλαν έχει χτίσει μεγάλο μέρος της κινηματογραφικής του μυθολογίας πάνω στην εμμονή με το πραγματικό: πρακτικά εφέ, αληθινά αντικείμενα, μηχανές, σώματα και τοπία που υπάρχουν μπροστά στην κάμερα. Το Draken ταιριάζει ακριβώς σε αυτή τη λογική. Το πλήρωμα πρέπει να δουλέψει μαζί του και όχι απλώς να σταθεί πάνω του.

Η ίδια η Ζεντέγια, που υποδύεται την Αθηνά, το είπε απλά σε βίντεο από τα γυρίσματα: ως ηθοποιός, είναι πολυτέλεια να βρίσκεσαι σε έναν τόσο καθηλωτικό χώρο. Δεν χρειάζεται να προσποιηθεί ότι είναι σε καράβι. Είναι πάνω στο καράβι. Είναι στη θάλασσα.

Η ιστορία του Draken Harald Hårfagre

Το Draken άρχισε να κατασκευάζεται το 2010 στη Νορβηγία, με πρωτοβουλία του Σίγκουρντ Όσε, επιχειρηματία στον χώρο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ο οποίος ήθελε να πραγματοποιήσει ένα προσωπικό του «όνειρο». Χτίστηκε από δρυ, με την παραδοσιακή τεχνική των επικαλυπτόμενων σανίδων που έχει επιβιώσει στη νορβηγική ναυπηγική παράδοση. Όταν ολοκληρώθηκε, είχε μήκος πάνω από 34 μέτρα, πλάτος περίπου 8 μέτρα, 50 κουπιά και κατάρτι 24 μέτρων.

Το 2012 καθελκύστηκε και το 2016 πραγματοποίησε υπερατλαντικό ταξίδι, περνώντας από την Ισλανδία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ. Αυτά τα ταξίδια δεν ήταν απλώς επίδειξη δεξιοτεχνίας — ήταν μέρος μιας λογικής βιωματικής αρχαιολογίας: η γνώση του παρελθόντος δεν μένει κλεισμένη σε μια προθήκη, αλλά δοκιμάζεται σε κύματα, αέρα, κόπωση, κρύο και πραγματικό κίνδυνο.

Τι δανείζεται η «Οδύσσεια» από τους Βίκινγκ

Αυτό δανείζεται τώρα η «Οδύσσεια» του Νόλαν: όχι μόνο την εικόνα ενός αρχαϊκού πλοίου, αλλά την εμπειρία ανθρώπων που πρέπει να κινηθούν πάνω σε κάτι ζωντανό. Ο διευθυντής του Draken, Εμάνουελ Πέρσον, είπε ότι όταν σέβεσαι το πλοίο ως πραγματικό σκάφος — με τον δικό του χαρακτήρα, τις δυνάμεις και τους περιορισμούς του — παίρνεις κάτι πολύ ισχυρότερο από διακόσμηση.

Αυτό είναι και το ωραίο παράδοξο. Για να φτιάξει κινηματογραφικό μύθο, ένα blockbuster επιστρατεύει χειροτεχνία, ιστορική αναπαράσταση και ζωντανή ναυτική γνώση. Η «Οδύσσεια» δεν δανείζεται απλώς ένα εντυπωσιακό αντικείμενο, αλλά έναν τρόπο να καταλάβεις τη θάλασσα ως εμπειρία: κάτι κρύο, υγρό, επικίνδυνο, όμορφο και βαθιά ανθρώπινο.

Ανοιχτό στο κοινό μετά την πρεμιέρα

Μετά την άφιξή του στο Όσλο για την πρεμιέρα της ταινίας στις 17 Ιουλίου, το Draken θα ανοίξει στο κοινό από τις 19 έως τις 31 Ιουλίου. Σχεδιάζονται επίσης νέα ταξίδια σε σκανδιναβικά και βορειοατλαντικά νερά, με στόχο το πλοίο να παραμείνει ενεργό στη θάλασσα και όχι να γίνει στατικό έκθεμα.

Το καράβι της «Οδύσσειας» του Νόλαν δεν είναι απλώς ένα κινηματογραφικό αντικείμενο που μεταφέρει τον Οδυσσέα προς την Ιθάκη. Είναι ένα ζωντανό μουσείο που θυμίζει ότι οι μύθοι, πριν γίνουν λογοτεχνία ή σινεμά, ήταν ιστορίες ανθρώπων που έμπαιναν στη θάλασσα χωρίς να ξέρουν αν θα επιστρέψουν.