Η τεχνολογία της οικειότητας έχει περάσει πλέον το κατώφλι της επιστημονικής φαντασίας. Τα ρομπότ του σeξ (sexbots) δεν είναι απλώς εξελιγμένα gadgets, αλλά μια αναδυόμενη κοινωνική πραγματικότητα που θέτει ένα αμείλικτο δίλημμα.
Μήπως η λύση στην ανθρώπινη μοναξιά κρύβεται σε έναν αλγόριθμο ή μήπως κατασκευάζουμε την τέλεια παγίδα που θα μας απομονώσει οριστικά; Η απάντηση είναι μια πολυεπίπεδη ακτινογραφία της σύγχρονης επιθυμίας.
Η παγίδα του «Υπερερεθίσματος»: Πιο ελκυστικά από την πραγματικότητα;
Ο βασικός φόβος των ειδικών εστιάζει στην έννοια του «υπερφυσικού ερεθίσματος» (supernormal stimulus). Όπως το γρήγορο φαγητό είναι σχεδιασμένο να είναι πιο εθιστικό από ένα σπιτικό γεύμα και τα social media πιο διεγερτικά από μια απλή συζήτηση, έτσι και τα sexbots υπόσχονται μια εμπειρία «αποσταγμένης» ηδονής.
Είναι προγραμματισμένα να προσφέρουν μια σχέση χωρίς απαιτήσεις, χωρίς συγκρούσεις και χωρίς την πιθανότητα απόρριψης. Αυτή η «ευκολία» ενδέχεται να λειτουργήσει ως ψηφιακό ναρκωτικό, εκπαιδεύοντας τον εγκέφαλο να προτιμά τη στατική τελειότητα της μηχανής έναντι της περίπλοκης και συχνά απογοητευτικής ανθρώπινης επαφής.
Η «Ευγονική» του Πληθυσμού και η Περιβαλλοντική Παράμετρος
Μια από τις πιο ανατρεπτικές οπτικές, όπως σημειώνει ο John A. Johnson (Pennsylvania State University), αφορά τη δημογραφική επίπτωση. Η ευρεία υιοθέτηση τέτοιας τεχνολογίας, κυρίως από τον ανδρικό πληθυσμό που ήδη στρέφεται μαζικά προς την πορνογραφία και το gaming, θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των γάμων και των γεννήσεων.
Ωστόσο, σε μια εποχή ακραίας πίεσης των φυσικών πόρων, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτή η «τεχνητή» υποκατάσταση των σχέσεων ίσως λειτουργήσει ως βαλβίδα αποσυμπίεσης για τον υπερπληθυσμό, ευνοώντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του πλανήτη.
Δικαίωμα στην Οικειότητα ή Ταξικό Προνόμιο;
Υπάρχει όμως και η πλευρά της συμπερίληψης. Για πολλούς ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κοινωνικές δυσκολίες, κινητικά προβλήματα ή ψυχολογικά εμπόδια στη δημιουργία συνδέσεων, τα ρομπότ θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια γέφυρα προς μια μορφή οικειότητας που διαφορετικά θα τους ήταν απρόσιτη.
Εδώ, το εμπόδιο μετατοπίζεται από το ψυχολογικό στο οικονομικό. Η υψηλή τεχνολογία παραμένει ακριβή, δημιουργώντας έναν κίνδυνο «ταξικής οικειότητας», όπου η πρόσβαση σε εξελιγμένες μορφές συντροφικότητας (έστω και τεχνητής) θα αποτελεί προνόμιο των λίγων.
Το Ξεκαθάρισμα των Ανθρώπινων Σχέσεων
Ίσως η πιο αισιόδοξη, αν και κυνική, εκτίμηση είναι ότι τα sexbots θα λειτουργήσουν ως ένα «φίλτρο» για την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων. Αν οι άνθρωποι που αναζητούν μόνο την επιφανειακή ικανοποίηση και την απουσία δέσμευσης αποσυρθούν στον κόσμο των μηχανών, τότε ο χώρος των πραγματικών σχέσεων θα μείνει «καθαρός» για όσους επιθυμούν την ουσιαστική, βαθιά και δύσκολη σύνδεση. Οι σχέσεις απαιτούν προσπάθεια και ενσυναίσθηση, στοιχεία που καμία μηχανή, όσο τέλεια κι αν είναι η σιλικόνη της, δεν μπορεί να προσομοιώσει αυθεντικά.
Η Μηχανή ως Καθρέφτης
Τελικά, τα ρομπότ του σeξ δεν είναι ούτε η καταστροφή, ούτε η σωτηρία μας. Είναι ένας καθρέφτης των δικών μας ελλείψεων. Το αν θα αυξήσουν την απομόνωση ή αν θα προσφέρουν μια αναγκαία διέξοδο εξαρτάται από το πώς ορίζουμε την οικειότητα στον 21ο αιώνα. Η πρόκληση δεν είναι να σταματήσουμε την εξέλιξη των μηχανών, αλλά να θυμηθούμε γιατί οι άνθρωποι, με όλα τα ελαττώματα και τις συγκρούσεις τους, παραμένουν αναντικατάστατοι.
