Μια νέα επιστημονική μελέτη από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης φέρνει στο προσκήνιο έναν φυσικό θησαυρό που μέχρι σήμερα παρέμενε σχετικά άγνωστος στο ευρύ κοινό: τον ευρωπαϊκό ίταμο, ένα σπάνιο δέντρο που ευδοκιμεί σε ορεινές περιοχές της Ελλάδας και παρουσιάζει εξαιρετικά σημαντικές φαρμακευτικές ιδιότητες.

Το είδος Taxus baccata, γνωστό για τη μακροβιότητά του αλλά και τη σπανιότητά του, βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας λόγω της ικανότητάς του να παράγει ταξάνες, χημικές ενώσεις που αποτελούν βασικό συστατικό αντικαρκινικών φαρμάκων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η δραστική ουσία Paclitaxel, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως σε θεραπείες χημειοθεραπείας.

Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Δασικής Γενετικής υπό τον συντονισμό του Φίλιππος Αραβανόπουλος, επικεντρώθηκε σε τρεις βασικούς πληθυσμούς του δέντρου στη Βόρεια Ελλάδα: στον Χολομώντα, στον Όλυμπο και στο Βούρινο.

Τα ευρήματα ανέδειξαν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιοχών, με τον Όλυμπο να παρουσιάζει τις υψηλότερες συγκεντρώσεις της ουσίας 10-deacetylbaccatin III, ενός κρίσιμου προδρόμου για τη σύνθεση του Paclitaxel. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τη σημασία της συγκεκριμένης περιοχής ως φυσικής «δεξαμενής» φαρμακευτικών πρώτων υλών.

Παράλληλα, η έρευνα κατέγραψε υψηλά επίπεδα γενετικής ποικιλότητας, καθώς και μοτίβα μεθυλίωσης του DNA που υποδεικνύουν αυξημένη ανθεκτικότητα των πληθυσμών απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Η προσαρμοστικότητα αυτή ενισχύει τη δυνατότητα αξιοποίησης του είδους σε μελλοντικά προγράμματα καλλιέργειας και γενετικής βελτίωσης.

Τα αποτελέσματα ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη στοχευμένων στρατηγικών, με στόχο την παραγωγή δέντρων υψηλής απόδοσης σε ταξάνες, χωρίς να διακυβεύεται η γενετική τους ακεραιότητα. Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται η ανάγκη για ενίσχυση των μέτρων προστασίας, καθώς οι φυσικοί πληθυσμοί του είδους παραμένουν περιορισμένοι και ευάλωτοι.

Η μελέτη αυτή δεν αποτελεί μόνο μια σημαντική επιστημονική εξέλιξη, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η ελληνική φύση εξακολουθεί να κρύβει πολύτιμους πόρους, με δυνατότητα να συμβάλουν καθοριστικά στην παγκόσμια υγεία.