Ένα μανιτάρι, με καταγωγή από την Ασία, εξαπλώνεται ραγδαία στα δάση της Βόρειας Αμερικής, αφού ξέφυγε από τις καλλιέργειες και τώρα καταστρέφει τα αυτόχθονα είδη στο πέρασμά του.

Αποκαλείται μανιτάρι χρυσού στρειδιού και είναι αδίστακτο, ενώ έχει εμφανιστεί και στην Ευρώπη, χωρίς να είναι μέχρι στιγμής γνωστές οι επιδράσεις τους στη βιοποικιλότητα της Γηραιάς Ηπείρου.

Ένας «χρυσός δολοφόνος»

Το χρυσό μανιτάρι (Pleurotus citrinopileatus) είναι εξαιρετικά παραγωγικό, καθώς έναν μόνο μπορεί να απελευθερώσει έως και δισεκατομμύρια σπόρια. Τα μανιτάρια τυγχάνουν επίσης να είναι από τα λίγα σαρκοφάγα μανιτάρια – κυνηγώντας ανελέητα τα νηματώδη σκουλήκια.

Είναι αόρατο για το μεγαλύτερο μέρος του έτους, ζώντας μέσα στο ξύλο. Αλλά από την άνοιξη, βγάζει το καρποφόρο σώμα του – αυτό που αναγνωρίζουμε ως το ίδιο το μανιτάρι. Τεράστιες κίτρινες συστάδες ξεφυτρώνουν από κορμούς και δέντρα, με κάθε μανιτάρι να παράγει εκατομμύρια μικροσκοπικά σπόρια που μεταφέρονται με τον αέρα.

Με καταγωγή από την Ασία, ο μύκητας μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ για να καλλιεργηθεί ως τροφή γύρω στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Επειδή καρποφορεί τόσο πλούσια, αποδείχθηκε δημοφιλής τόσο στους επαγγελματίες όσο και στους ερασιτέχνες καλλιεργητές. Έχει υψηλή απόδοση, πράγμα που σημαίνει περισσότερο κέρδος για τους καλλιεργητές.

Το μανιτάρι βρίσκεται πλέον σε όλο τον κόσμο. Εξαπλώνεται στην Ελβετία και έχει εντοπιστεί στην Ιταλία, την Ουγγαρία, τη Σερβία και τη Γερμανία. Υπάρχουν αναφορές ότι το χρυσό στρείδι αναπτύσσεται και στο νότιο τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου.

Η Βασιλική Κηπουρική Εταιρεία έχει εκδώσει συμβουλές προειδοποιώντας τον κόσμο να μην καλλιεργεί μη ενδημικά είδη, ειδικά το χρυσό στρείδι, αναφέροντας ότι είναι «εξαιρετικά εισβολικό» και ικανό να προκαλέσει «σοβαρή ζημιά» στις τοπικές μυκητιακές κοινότητες.

Η Aishwarya Veerabuhu, μυκολόγος στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin-Madison που έχει μελετήσει το χρυσό μανιτάρι, λέει στο BBC ότι δεν άργησε να διαφύγει στη φύση.

«Οι ερασιτέχνες επιστήμονες έλεγαν: “Ουάου! Αυτό το πράγμα είναι φωτεινό κίτρινο, οπότε είναι πολύ εύκολο να το προσέξεις”», λέει. «Τώρα έχει εντοπιστεί σε 25 πολιτείες των ΗΠΑ και σε μία καναδική επαρχία.»

Άλλοι τύποι μανιταριών στρειδιών υπάρχουν από καιρό στη Βόρεια Αμερική, αποσυνθέτοντας νεκρά και ετοιμοθάνατα δέντρα, διαδραματίζοντας κρίσιμο ρόλο στο να διασφαλίζουν ότι τα απόβλητα δεν συσσωρεύονται απλώς στα δάση. Αλλά τα χρυσά στρείδια είναι διαφορετικά.

Η Aishwarya και η ομάδα ερευνητών της έκαναν τρυπήματα σε δέντρα για να εξετάσουν την ακριβή σύνθεση των μυκήτων στο εσωτερικό τους. Αυτό που βρήκαν τους συγκλόνισε.

«Διαπιστώσαμε ότι τα δέντρα που έχουν αποικιστεί από το χρυσό μανιτάρι έχουν, κατά μέσο όρο, περίπου τη μισή μυκητιακή βιοποικιλότητα σε σύγκριση με τα δέντρα που δεν έχουν το χρυσό μανιτάρι. Και αυτό ήταν μια τεράστια ένδειξη ότι πιθανότατα εκτοπίζουν τους ιθαγενείς μύκητες που υπήρχαν εκεί», λέει η Veerabahu.

Με απλά λόγια, το οικοσύστημα της Βόρειας Αμερικής ήταν ώριμο για εισβολή από τον πολυάριθμο χρυσό μύκητα. Οι τοπικοί μύκητες, που είχαν συν-εξελιχθεί με τα τοπικά δέντρα και φυτά για εκατομμύρια χρόνια, δεν μπορούσαν να ανταπεξέλθουν.

Η Aishwarya λέει ότι ακόμα δεν κατανοούμε όλες τις επιπτώσεις αυτής της απώλειας βιοποικιλότητας.

Η ανησυχία είναι ότι, αλλάζοντας τη σύνθεση των μυκήτων μέσα στο δάσος, υπάρχουν αλυσιδωτές και απρόβλεπτες επιπτώσεις στο μέλλον, με συνέπειες για ολόκληρο το οικοσύστημα.