Το Μεξικό εισέρχεται σε μια νέα και εξαιρετικά επικίνδυνη φάση στον πόλεμο κατά των καρτέλ, μετά την εξόντωση του Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», ηγέτη του Καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά.

Ο ισχυρότερος βαρόνος ναρκωτικών της χώρας σκοτώθηκε σε επιχείρηση των ενόπλων δυνάμεων στον αγροτικό δήμο Ταπάλπα, κοντά στο Αχιχίκ, στις όχθες λίμνης με έντονη παρουσία Αμερικανών συνταξιούχων.

Πρόκειται για τη σημαντικότερη επιτυχία της κυβέρνησης της προέδρου Κλαούδια Σέινμπαουμ στην πρόσφατη εκστρατεία καταστολής του οργανωμένου εγκλήματος, ωστόσο η επιχείρηση πυροδότησε άμεση και εκτεταμένη αντίδραση.

Κύμα βίας σε όλη τη χώρα

Ο θάνατος του «Ελ Μέντσο» προκάλεσε αλυσιδωτές εκρήξεις βίας, με ένοπλα μέλη του καρτέλ να στήνουν εκατοντάδες οδοφράγματα σε τουλάχιστον 20 πολιτείες. Αποκλεισμοί δρόμων, πυρπολήσεις οχημάτων και ένοπλες επιθέσεις μετέτρεψαν πολλές περιοχές σε πεδία μάχης.

Στη Γουαδαλαχάρα, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, ένοπλοι έβαλαν φωτιά σε αυτοκίνητα και φορτηγά, αποκλείοντας βασικούς οδικούς άξονες, ενώ στο παραθαλάσσιο θέρετρο Πουέρτο Βαγιάρτα πυκνοί καπνοί από φλεγόμενα οχήματα σκέπασαν τμήματα της πόλης.

Σκηνές πανικού εκτυλίχθηκαν και στα αεροδρόμια, όπου πτήσεις ακυρώθηκαν ή καθυστέρησαν, με τουρίστες να αναζητούν τρόπο διαφυγής. Ποδοσφαιρικοί αγώνες αναβλήθηκαν, ενώ αεροπορικές εταιρείες από το Μεξικό, τις ΗΠΑ και τον Καναδά ακύρωσαν δρομολόγια προς τη Γουαδαλαχάρα και το Πουέρτο Βαγιάρτα.

Η αμερικανική πρεσβεία συνέστησε στους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους σε αρκετές πολιτείες. Στις πολιτείες Μιτσοακάν και Γκουαναχουάτο αναφέρθηκαν νεκροί, μεταξύ αυτών και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, ενώ ο στρατός χρειάστηκε να απομακρύνει εκατοντάδες οδοφράγματα. Σχολεία παρέμειναν κλειστά και καταστήματα κατέβασαν ρολά, καθώς η κυβέρνηση ανέπτυξε ισχυρές δυνάμεις στη δυτική χώρα.

Διεθνής συνεργασία και αβέβαιο μέλλον

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, νεοσύστατη υπηρεσία του Πενταγώνου με αντικείμενο τη συλλογή πληροφοριών για τα καρτέλ συνέβαλε στην επιχείρηση, γεγονός που αναδεικνύει το εύρος της συνεργασίας μεταξύ Μεξικού και Ηνωμένων Πολιτειών. Η πρόεδρος Σέινμπαουμ κάλεσε σε ψυχραιμία, ωστόσο αναλυτές προειδοποιούν ότι η εξόντωση του ηγέτη δεν συνεπάγεται αυτομάτως αποδυνάμωση της οργάνωσης.

Αντιθέτως, εκτιμάται πως μπορεί να πυροδοτήσει σκληρή εσωτερική διαμάχη για τη διαδοχή ή να ανοίξει νέο κύκλο συγκρούσεων με αντίπαλες εγκληματικές οργανώσεις. Η μεξικανική κυβέρνηση ήδη αντιμετωπίζει αιματηρή σύγκρουση στη Σιναλόα και ένα νέο μέτωπο στο Χαλίσκο θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη τεταμένο περιβάλλον ασφαλείας. Το μεγάλο ερώτημα παραμένει αν η εξουδετέρωση του Θερβάντες θα περιορίσει τη δύναμη του οργανωμένου εγκλήματος ή αν θα εγκαινιάσει έναν ακόμη, πιο αιματηρό κύκλο βίας στη χώρα.