Τα έντομα σε ολόκληρο τον κόσμο «σιωπούν» με ανησυχητικούς ρυθμούς, εξέλιξη που, σύμφωνα με προειδοποίηση γιατρού εντατικής θεραπείας, ενδέχεται να αποτελεί προάγγελο μιας ευρύτερης κρίσης για την ανθρωπότητα.

Ο Τζόζεφ Βάρον, γιατρός με έδρα το Χιούστον, απηύθυνε αυτή την εβδομάδα σαφή προειδοποίηση, επισημαίνοντας ότι έντομα όπως σκαθάρια, πεταλούδες, νυχτοπεταλούδες, μύγες, κουνούπια και μέλισσες εξαφανίζονται με δραματικούς ρυθμούς, γεγονός που συνιστά «κρίσιμη κόκκινη σημαία οικολογικής αστάθειας».

Ο Βάρον παρομοίασε τη σταδιακή αυτή σιωπή με μια επικίνδυνη στιγμή στην ιατρική, όταν ένας ασθενής ξαφνικά παύει να αντιδρά λίγο πριν από μια συστημική κατάρρευση. «Στην ιατρική, η σιωπή μπορεί να είναι πιο ανησυχητική από τον θόρυβο», έγραψε στο The Defender. «Ένας ασθενής που σταματά απότομα να εκφράζει δυσφορία ή ένα μόνιτορ που παύει να δείχνει δραστηριότητα μπορεί να σηματοδοτεί αποτυχία του συστήματος και όχι αποκατάσταση». Όπως πρόσθεσε, «η οικολογία παρουσιάζει ένα παρόμοιο σενάριο και αυτή τη στιγμή η σιωπή είναι βαθιά ανησυχητική».

Η εξαφάνιση των εντόμων απειλεί άμεσα τα τρόφιμα από τα οποία εξαρτώνται οι άνθρωποι, όπως φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί και όσπρια. Παράλληλα, βασικά θρεπτικά συστατικά, βιταμίνες, μέταλλα και αντιοξειδωτικά ενδέχεται να εκλείψουν, αποδυναμώνοντας την ανθεκτικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο χρόνιων ασθενειών και μεταβάλλοντας την ισορροπία της ανθρώπινης υγείας με τρόπους που η επιστήμη μόλις αρχίζει να κατανοεί. «Η τρέχουσα σιωπή δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως σταθερότητα. Είναι μια προειδοποίηση», υπογράμμισε.

Καθοριστικό καμπανάκι κινδύνου αποτέλεσε γερμανική μελέτη που παρακολούθησε τη βιομάζα των ιπτάμενων εντόμων σε προστατευόμενες περιοχές για σχεδόν 30 χρόνια. Έως το 2016, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πληθυσμοί είχαν καταρρεύσει κατά περισσότερο από 75%, ακόμη και σε περιοχές προστατευμένες από βιομηχανική δραστηριότητα. Παγκόσμιες αξιολογήσεις δείχνουν ότι πάνω από το 40% των ειδών εντόμων βρίσκεται σήμερα σε πτώση, ενώ προβλέψεις αναφέρουν ότι έως το 2030 το ένα τέταρτο των ειδών ενδέχεται να χαθεί ή να βρίσκεται σε υψηλό κίνδυνο, επιβεβαιώνοντας μια συνεχιζόμενη και ταχεία καθοδική πορεία.

Αξιοσημείωτο είναι ότι οι απώλειες αυτές καταγράφηκαν όχι σε βιομηχανικά τοπία, αλλά σε φυσικά καταφύγια που είχαν σχεδιαστεί για να προστατεύουν την άγρια ζωή. «Χωρίς τα έντομα, τα συστήματα τροφίμων καταρρέουν όχι μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά. Η ποικιλία θρεπτικών συστατικών μειώνεται. Η ανθεκτικότητα εξαφανίζεται. Η εξάρτηση από βιομηχανικές εισροές αυξάνεται», έγραψε ο Βάρον στο The Defender.

Από την οπτική ενός γιατρού, η εξαφάνιση των εντόμων λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα, ένας βιοδείκτης περιβαλλοντικού στρες και τοξικότητας σε επίπεδο πληθυσμού. «Η αύξηση των χρόνιων νοσημάτων, της μεταβολικής δυσλειτουργίας και της ανοσολογικής απορρύθμισης δεν μπορεί να διαχωριστεί καθαρά από το οικολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ζουν σήμερα οι άνθρωποι», ανέφερε. Όπως εξήγησε, οι κλινικοί γιατροί ενδέχεται να παρατηρούν αυτές τις επιπτώσεις όταν ασθενείς εμφανίζουν αυξημένες αλλεργικές αντιδράσεις, ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά και διατροφικές ελλείψεις, ενώ, για παράδειγμα, επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του αναπνευστικού θα μπορούσαν να συνδέονται με μεταβολές στη γύρη λόγω αλλαγών στους πληθυσμούς των εντόμων.

Στην ιατρική, όταν ένα ευαίσθητο σύστημα καταρρέει πρώτο, αυτό σηματοδοτεί πρώιμο κίνδυνο. Τα έντομα κατέχουν αυτόν τον ρόλο-φρουρό στη βιολογία. Τα σύντομα προσδόκιμα ζωής τους, οι υψηλοί μεταβολισμοί και η εξάρτησή τους από περιβαλλοντικά ερεθίσματα τα καθιστούν εξαιρετικά ευάλωτα σε χημικές, διατροφικές και ηλεκτρομαγνητικές διαταραχές, συχνά πολύ πριν εμφανιστούν εμφανή σημάδια ασθένειας στους ανθρώπους. Παράλληλα, αυξανόμενα στοιχεία συνδέουν τις ίδιες εκθέσεις με ενδοκρινικές διαταραχές, ανοσολογική δυσλειτουργία, νευροαναπτυξιακές επιπτώσεις και μεταβολικά νοσήματα στον άνθρωπο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για να στοχεύουν το νευρικό σύστημα των εντόμων, ωστόσο παρόμοιες βιολογικές οδοί υπάρχουν και στα θηλαστικά, επηρεάζοντας τη νευροανάπτυξη και τη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Όπως σημείωσε ο Βάρον, οι χρόνιες εκθέσεις χαμηλού επιπέδου μπορεί να μην προκαλούν άμεση τοξικότητα, όμως η ιατρική έχει επανειλημμένα δείξει ότι η απουσία οξέων συμπτωμάτων δεν ισοδυναμεί με ασφάλεια.

«Φανταστείτε έναν διαβητικό ασθενή που παλεύει με επίμονα έλκη αργής επούλωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Αυτές οι πληγές, ανθεκτικές στη συνήθη θεραπεία, γίνονται μια ζωντανή απεικόνιση της μείωσης των μικροθρεπτικών συστατικών λόγω της απώλειας επικονιαστών». Οι ελλείψεις σε ζωτικής σημασίας θρεπτικά στοιχεία όπως η βιταμίνη C και ο ψευδάργυρος, απαραίτητα για την άμυνα του ανοσοποιητικού και την επιδιόρθωση των ιστών, δείχνουν πώς η απώλεια των επικονιαστών μεταφράζεται σε πραγματικές συνέπειες για την υγεία.

Σύμφωνα με τον Βάρον, είναι απαραίτητο οι επαγγελματίες υγείας να ενσωματώσουν αξιολογήσεις περιβαλλοντικής υγείας στην καθημερινή τους πρακτική, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ οικολογικής και ανθρώπινης υγείας. Με δράση στο παρόν, οι κλινικοί γιατροί μπορούν να συμβάλουν στην αποτροπή μιας οικολογικής κρίσης και στη διασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος για τον πλανήτη και την ανθρώπινη ζωή, αναφέρει η Daily Mail. «Οι πολιτισμοί δεν καταρρέουν μόνο από πολέμους ή οικονομικά αίτια. Καταρρέουν όταν τα ζωντανά συστήματα που τους στηρίζουν αποδομούνται σιωπηλά».