Το καλοκαίρι, η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας και οι ολοένα συχνότεροι καύσωνες ευνοούν την ανάπτυξη ορισμένων βακτηρίων. Ένα από αυτά είναι το Vibrio, το οποίο ζει φυσιολογικά σε παράκτιες περιοχές, όπου αναμειγνύεται το θαλασσινό με το γλυκό νερό.

Αν και το τελευταίο διάστημα ακούγεται πιο συχνά, το Vibrio δεν είναι κάτι καινούργιο. Οι επιστήμονες το γνωρίζουν εδώ και πολλά χρόνια. Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι, λόγω της κλιματικής αλλαγής και της αύξησης της θερμοκρασίας των του θαλασσινού νερού, το βακτήριο μπορεί πλέον να αναπτύσσεται σε περισσότερες περιοχές και για μεγαλύτερο διάστημα μέσα στη χρονιά.

Τι είναι το βακτήριο Vibrio

Το Vibrio είναι μια ομάδα υδατογενών βακτηρίων που αναπτύσσονται κυρίως σε θερμά ή εύκρατα νερά με μέτρια αλατότητα. Οι λοιμώξεις που προκαλεί, γνωστές ως vibriosis, μπορεί να εμφανιστούν με δύο βασικούς τρόπους:

μετά από κατανάλωση ωμών ή ανεπαρκώς μαγειρεμένων θαλασσινών, κυρίως οστρακοειδών,

όταν το βακτήριο εισέλθει στον οργανισμό μέσω μιας ανοιχτής πληγής που έρχεται σε επαφή με μολυσμένο νερό.

Αν και δύο συγκεκριμένα στελέχη του (Vibrio cholerae O1 και O139) προκαλούν τη χολέρα, τα περισσότερα είδη Vibrio δεν σχετίζονται με τη νόσο αυτή.

Ποια συμπτώματα προκαλεί

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τον τρόπο με τον οποίο μολύνεται κάποιος.

Όταν η έκθεση γίνεται κατά τη διάρκεια της κολύμβησης, το βακτήριο μπορεί να προκαλέσει:

λοίμωξη σε ανοιχτές πληγές,

πρήξιμο στο σημείο της λοίμωξης.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), αν μια λοίμωξη σε τραύμα δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή λοίμωξη του αίματος, σηψαιμία ή ακόμη και νεκρωτική απονευρωσίτιδα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στο Vibrio vulnificus, γνωστό και ως «σαρκοφάγο» βακτήριο. Αν και οι λοιμώξεις από αυτό είναι σπάνιες, μπορούν να εξελιχθούν πολύ γρήγορα, ιδιαίτερα σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή χρόνια ηπατική νόσο.

Πόσο μεγάλος είναι πραγματικά ο κίνδυνος;

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι λοιμώξεις από Vibrio παραμένουν σχετικά σπάνιες στην Ευρώπη. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των περιστατικών, κυρίως στις χώρες που βρέχονται από τη Βαλτική Θάλασσα, μετά από περιόδους παρατεταμένου καύσωνα και υψηλών θερμοκρασιών του νερού.

Χαρακτηριστικό είναι ότι το 2018 καταγράφηκαν 445 περιστατικά, αριθμός υπερτριπλάσιος σε σχέση με τα περίπου 126 περιστατικά που καταγράφονταν κατά μέσο όρο κάθε χρόνο την περίοδο 2014-2017, σύμφωνα με το ECDC.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), εκτιμά ότι η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών αναμένεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερη παρουσία του βακτηρίου τόσο στα παράκτια νερά όσο και στα θαλασσινά.

Ποιοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί

Ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης είναι μεγαλύτερος για:

άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα,

ασθενείς με χρόνια ηπατική νόσο,

όσους έχουν ανοιχτές πληγές, κοψίματα ή πρόσφατα piercings.

Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται να αποφεύγεται η κολύμβηση σε θαλασσινά ή υφάλμυρα νερά μέχρι να επουλωθούν πλήρως τα τραύματα.

Πώς μπορείτε να προστατευθείτε

Οι ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές συστήνουν:

να μην καταναλώνετε ωμά ή μισομαγειρεμένα οστρακοειδή, ιδιαίτερα στρείδια,

να μαγειρεύετε καλά όλα τα θαλασσινά,

να αποφεύγετε την επαφή ανοιχτών πληγών με θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό,

να καλύπτετε καλά τυχόν τραύματα πριν από το μπάνιο.

Πού ευνοείται το Vibrio

Το ECDC παρακολουθεί καθημερινά τις περιοχές της Ευρώπης όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη του Vibrio.

Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις καταγράφονται κυρίως στη Βαλτική Θάλασσα, στις μεταβατικές περιοχές μεταξύ Βαλτικής και Βόρειας Θάλασσας, στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά και σε παράκτιες περιοχές όπου εκβάλλουν μεγάλοι ποταμοί.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η παρουσία του βακτηρίου δεν σημαίνει πως όποιος κολυμπήσει θα νοσήσει. Ωστόσο, η ενημέρωση και η λήψη απλών μέτρων προφύλαξης, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο, ιδιαίτερα για τα άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες.