Υπερκατανάλωση, μη συμμόρφωση με τα θεραπευτικά πρωτόκολλα και αυξημένη συνταγογράφηση ισχυρότερων αντιβιοτικών που συμβάλλουν στη μικροβιακή αντοχή, κατέγραψε ανάλυση του ινστιτούτου του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου.

Δεδομένα για την εξωνοσοκομειακή συνταγογράφηση αντιβιοτικών στη χώρα μας, για το διάστημα 2018 - 2024, παρουσίασε το υπουργείο Υγείας και το Ινστιτούτο του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ). Τα στοιχεία αντλήθηκαν από το σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης της ΗΔΥΚΑ.

Η Ελλάδα βρίσκεται εδώ και χρόνια, στην πρώτη θέση κατανάλωσης αντοβιοτικών στην Ευρώπη, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων(ECDC). Όπως σημείωσε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, κατά την έναρξη της συνέντευξης Τύπου, την Παρασκευή (19/06/2026), η ανάλυση του επιστημονικού Ινστιτούτου του ΠΙΣ, μέτρησε την πορεία της κατανάλωσης των αντιβιοτικών στην Ελλάδα, πριν και μετά την εφαρμογή της υποχρεωτικής χορήγησης αντιβιοτικού και χορήσης μόνο με ιατρική συνταγή. Ο υπουργός Υγείας υπενθύμισε ότι η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών αποτελεί κύρια αιτία για τη μικροβιακή αντοχή στα νοσοκομεία.

Η υποχρεωτική συνταγογράφηση των αντιβιοτικών εφαρμόστηκε τον Σεπτέμβριο του 2020, εντός δηλαδή της πανδημίας της covid-19, παράγοντας που δυσκολεύει την εξαγωγή συμπερασμάτων για το συγκεκριμένο διάστημα. Η πληθυσμιακή βάση έχει αντληθεί από την ΕΛΣΤΑΤ, ενώ τα στοιχεία αφορούν συσκευασίες αντιβιοτικών και αντλήθηκαν από τον ΕΟΦ. Τα ευρήματα του ΠΙΣ συνοψίζονται στα εξής:

Το 40% των συσκευασιών που χορηγούνταν μηνιαίως πριν από την εφαρμογή του μέτρου, δεν συνταγογραφούνταν
Το 45% του πληθυσμού παίρνει τουλάχιστον μία συνταγή αντιβιοτικού μέσα σε έναν χρόνο
Οι συνταγογραφούμενες κινολόνες φαίνεται να υπερβαίνουν τον συνιστώμενο αριθμό από τον Παγκόσμιο Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).

Σε σχέση με τη σύσταση του ΠΟΥ για τη συνταγογράφηση αντιβιοτικών πρώτης γραμμής, η Ελλάδα υπολείπεται κατά 20-25%. Αυτό σημαίνει ότι συνταγογραφούνται πιο ισχυρά αντιβιοτικά, τα οποία συμβάλλουν στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής.

Ηλικιακή και γεωγραφική κατανομή

Η συνταγογράφηση αντιβιοτικών είναι αυξημένη στα παιδιά. Στους άνδρες, αυξάνεται όσο αυξάνει η ηλικία, από 55 ετών και άνω. Τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες, η συνταγογράφηση αντιβιοτικών κορυφώνεται στα 80-85 έτη. Στις γυναίκες παρατηρείται μεγαλύτερη συνταγογράφηση σε σχέση με τους άνδρες, στις ηλικίες 20-45 ετών, υποδηλώνοντας πιθανόν, λοιμώξεις του ουτοποιητικού συστήματος.

Το 2024, είναι το πρώτο «καθαρό» έτος μετά την πανδημία. Εκεί παρατηρείται μεγαλύτερη συνταγογράφηση αμοξυκιλλίνης και κλαβουλανικού οξέως, που αποτελούν αντιβιοτικά πρώτης γραμμή, ακολουθούμενα από κάποιες κεφαλοσπορίνες.

Ωστόσο, μόλις το 9% συνταγογραφείται εντός θεραπευτικών πρωτοκόλλων, σύμφωνα με την ανάλυση του ΠΙΣ. Το στοιχείο αυτό χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση, όπως επισημάνθηκε, καθώς δεν μπορεί να εξαχθεί αυτή τη στιγμή συμπέρασμα, για τη συμπεριφορά των γιατρών.

Πιο συχνός λόγος συνταγογράφησης αντιβιοτικού είναι οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, συγκεντρώνοντας το 20-21% της συνολικής συνταγογράφησης. Ακολουθούν οι λοιμώξεις του ουροποιητικού με 15%, οι ωτίτιδες με 5%.

Ανά ιατρική ειδικότητα, στην πρώτη θέση είναι οι παθολόγοι και οι γενικοί ιατροί με 35%, ακολουθούν οι παιδίατροι με 12,5%, οι οδοντίατροι με 7-8% και οι ουρολόγοι και γυναικολόγοι με ποσοστό άνω του 5%.

Σε συνταγογραφούμενες συσκευασίες αντιβιώσεων, η κατανομή διαφοροποιείται λίγο, καθώς στις πρώτες θέσεις είναι οι ουρολόγοι, γενικοί γιατροί, γναθοχειρουργοί, παθολόγοι, ΩΡΛ, παιδίατροι, πνευμονολόγοι και ακολουθούν, νεφρολόγοι, δερματολόγοι και γυναικολόγοι.

Η γεωγραφική κατανομή έγινε με βάση της συνταγογραφούμενες συσκευασίες ανά 1.000 κατοίκους. Λευκάδα, Ζάκυνθος, Ηράκλειο Κρήτης, Κέρκυρα, Κυκλάδες, Χανιά και Κόρινθος φαίνεται να ξεπερνούν τις 130 συνταγογραφούμενες συσκευασίες τον μήνα. Συγκριτικά, η Ευρυτανία και η Φωκίδα έχουν 75 κουτιά αντιβίωσης ανά χίλιους κατοίκους, τον μήνα. Αυτό δείχνει ότι η συνταγογράφηση αντιβιοτικών είναι υψηλότερη σε νησιωτικές περιοχές, που συγκεντρώνουν και υψηλή τουριστική κίνηση κατά τους θερινούς μήνες.

Συμπερασματικά, προκύπτει ότι η υποχρεωτική συνταγογράφηση βελτίωσε την επιτήρηση των αντιβιοτικών, ότι η χώρα μας υπολείπεται των συστάσεων του ΠΟΥ και ότι δεν τηρείται πλήρως η συμμόρφωση με τα θεραπευτικά πρωτπόκολλα.

Την παρουσίαση των ευρημάτων, έκανε εκ μέρους του Ινστιτούτου του ΠΙΣ, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου, Χάρης Βαβουρανάκης. Όπως επισήμανε ο καθηγητής Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Αχιλλέας Γραβάνης, η ανάλυση του ΠΙΣ τεκμηριώνει την υπερκατανάλωση αντιβιοτικών στη χώρα μας και καταγράφει για πρώτη φορά στρεβλώσεις του συστήματος, όπως και δεδομένα που προσανατολίζουν σε συμπεριφορές. Ωστόσο, χρειάζεται περαιτέρω, οργανωμένη ανάλυση.

Η γενικότερη αύξηση που καταγράφεται στη συνταγογράφηση αντιβιοτικών σε σχέση με το 2018 και 2019, οφείλεται στο ότι πριν την απαγόρευση, δεν καταγραφόταν το σύνολο των χορηγούμενων αντιβιώσεων, επισήμανε ο γενικός γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του υπουργείου Υγείας, Άρης Αγγελής.

Τέλος, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου του ΠΙΣ προανήγγειλε ότι το επόμενο διάστημα θα διεξαχθεί συνέδριο για το θέμα της κατανάλωσης αντιβιοτικών στην Ελλάδα.