Ένα από τα πιο σκοτεινά και ανατριχιαστικά κεφάλαια του πολέμου στη Βοσνία επανέρχεται στο προσκήνιο, με νέες μαρτυρίες και στοιχεία να ενισχύουν τις επί χρόνια φήμες για τα λεγόμενα «human safaris» – οργανωμένα ταξίδια θανάτου, όπου πλούσιοι ξένοι φέρονται να πλήρωναν για να πυροβολούν αμάχους στο πολιορκημένο Σαράγεβο.

Κατά τη διάρκεια της τετραετούς πολιορκίας της πρωτεύουσας της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης τη δεκαετία του 1990, χιλιάδες πολίτες έχασαν τη ζωή τους από ελεύθερους σκοπευτές ενώ απλώς κινούνταν στους δρόμους της πόλης. Πίσω από αυτές τις δολοφονίες, σύμφωνα με τις καταγγελίες, δεν βρίσκονταν μόνο στρατιωτικές δυνάμεις, αλλά και εύποροι «τουρίστες», που πλήρωναν υπέρογκα ποσά για να συμμετάσχουν σε ένα αρρωστημένο παιχνίδι θανάτου.

Νέο φως στις καταγγελίες έριξε στα τέλη του 2025 ο Ιταλός δημοσιογράφος Έτσιο Γκαβατσένι, ο οποίος περιέγραψε λεπτομερώς το αποκαλούμενο «ανθρωποκυνηγητό». Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε, πλούσιοι επισκέπτες κατέβαλαν τεράστια χρηματικά ποσά προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση σε σερβικές θέσεις ελεύθερων σκοπευτών και να πυροβολούν αθώους πολίτες.

Την ίδια ώρα, ένα νέο βιβλίο του Κροάτη δημοσιογράφου Ντομαγκόι Μάργκετιτς έρχεται να προσθέσει ακόμα πιο σοκαριστικές λεπτομέρειες. Όπως υποστηρίζει, οι «τουρίστες» αυτοί δεν περιορίζονταν απλώς σε τυχαίους στόχους, αλλά διοργάνωναν και διαγωνισμούς, επιλέγοντας να πυροβολούν «ελκυστικές» γυναίκες ή ακόμα και εγκύους, ανεβάζοντας το ποσό που πλήρωναν για αυτή την αποτρόπαιη εμπειρία.

Ο Μάργκετιτς αφήνει επίσης αιχμές για εμπλοκή ακόμα και μέλους ευρωπαϊκής βασιλικής οικογένειας, ενώ οι ισχυρισμοί του έρχονται να ευθυγραμμιστούν με όσα είχε καταθέσει ήδη από το 2007 στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ο πρώην πεζοναύτης των ΗΠΑ, Τζον Τζόρνταν.

Η ανατριχιαστική μαρτυρία του Τζόρνταν

Στην κατάθεσή του, ο Τζόρνταν περιέγραψε με ωμότητα τη λογική επιλογής των θυμάτων: «Αν περπατούσαν μαζί ένας ενήλικας και ένα παιδί, πυροβολούσαν το παιδί. Αν ήταν οικογένεια, στόχος γινόταν ο νεότερος. Σε μια ομάδα κοριτσιών, φαινόταν πως διάλεγαν την πιο όμορφη».

Ο ίδιος σημείωσε ότι είχε δει επανειλημμένα άτομα που δεν έμοιαζαν με ντόπιους, τόσο από την εμφάνιση όσο και από τον εξοπλισμό τους. «Τους συνόδευαν οι ντόπιοι, τους καθοδηγούσαν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αν και ο Τζόρνταν παραδέχτηκε πως δεν είδε με τα μάτια του κάποιον από αυτούς τους «τουρίστες» να πυροβολεί, οι νεότερες αποκαλύψεις φαίνεται να ενισχύουν την αξιοπιστία των ισχυρισμών του.

Η μαρτυρία που πάγωσε το ντοκιμαντέρ «Sarajevo Safari»

Ιδιαίτερο βάρος αποκτούν και όσα καταγράφηκαν στο ντοκιμαντέρ «Sarajevo Safari» το 2022. Σε αυτό, ένας ανώνυμος Σλοβένος, πρώην αξιωματικός πληροφοριών, ο οποίος επισκέφθηκε περισσότερες από 30 φορές το Σαράγεβο τη δεκαετία του ’90, μίλησε για όσα είδε – και για τις απειλές που δέχθηκε.

Όπως αποκάλυψε, του κατέστη σαφές από τον σερβικό στρατό ότι δεν έπρεπε «ποτέ να επαναλάβει» όσα είδε. Παρ’ όλα αυτά, αποφάσισε να μιλήσει για τη «σκοτεινή πλευρά» του πολέμου.

«Αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν συνηθισμένοι. Ήταν άνθρωποι σε υψηλές θέσεις, προστατευμένοι. Άνθρωποι που, έχοντας τα πάντα, αναζητούσαν μια νέα συγκίνηση. Έλεγαν στον εαυτό τους: “Γιατί να μην πυροβολήσω ένα παιδί ή έναν ενήλικα στο Σαράγεβο για να νιώσω άλλη μια απόλαυση; Δεν θα σκοτώνω μόνο ζώα”», περιέγραψε.

Ο ίδιος δεν γνώριζε τα ακριβή ποσά που καταβάλλονταν, αλλά τόνισε ότι ήταν «τρομακτικά υψηλά» και ότι το «τίμημα» ήταν μεγαλύτερο όταν το θύμα ήταν παιδί.

Η πιο ανατριχιαστική στιγμή της μαρτυρίας του αφορά την επίσκεψή του σε μία από αυτές τις τοποθεσίες. Όπως είπε, τον οδήγησαν στρατιωτικοί σε ένα σημείο με το πρόσχημα ότι θα του δείξουν θέσεις μάχης.

«Εκεί είδα τρεις κυρίους. Από τα πρόσωπά τους κατάλαβα αμέσως ότι δεν ήταν από τη Βοσνία, ούτε Σέρβοι ούτε Μαυροβούνιοι. Ήταν από τη Δύση. Ο ένας μάλιστα έμοιαζε Ρώσος – το καταλάβαινες από τα χαρακτηριστικά του», ανέφερε.

Στην αρχή πίστεψε πως επρόκειτο για ξένους δημοσιογράφους. «Ήταν προετοιμασμένοι, φαινόταν πως κάτι επρόκειτο να συμβεί. Μετά κατάλαβα. Αυτοί οι άνδρες ανυπομονούσαν να έρθουν και να κάνουν κάτι», είπε, περιγράφοντας τη στιγμή που συνειδητοποίησε τη φρίκη της κατάστασης.

Ένα έγκλημα που ζητά απαντήσεις

Παρά τις δεκαετίες που έχουν περάσει από το τέλος του πολέμου, οι αποκαλύψεις αυτές επαναφέρουν με δραματικό τρόπο το ζήτημα της λογοδοσίας. Αν οι καταγγελίες επιβεβαιωθούν πλήρως, πρόκειται για ένα από τα πιο απάνθρωπα και κυνικά εγκλήματα πολέμου, όπου η ανθρώπινη ζωή μετατράπηκε σε «θέαμα» για τους ισχυρούς.

Οι μαρτυρίες πληθαίνουν, τα κομμάτια του παζλ αρχίζουν να δένουν – όμως τα ερωτήματα παραμένουν. Ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι; Ποιοι τους επέτρεψαν να δρουν; Και γιατί, τόσα χρόνια μετά, η αλήθεια συνεχίζει να βγαίνει στο φως τόσο αργά;