Οι διερευνητικές επαφές Ελλάδας–Τουρκίας επανεκκινούν έτσι σήμερα (25.01.2021) ύστερα από σχεδόν πέντε χρόνια, καθώς είχαν «παγώσει» με ευθύνη της τουρκικής πλευράς από το 2016, ενώ η πρώτη απόπειρα που έγινε τον περασμένο Οκτώβριο για την επανέναρξή τους επίσης τορπιλίστηκε από την Άγκυρα με τη στάση της.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι εάν η Τουρκία και αυτή τη φορά θα επιχειρήσει να διευρύνει την ατζέντα και να βάλει στο τραπέζι ευαίσθητα ζητήματα, όπως η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου ή θέματα που θίγουν ευθέως την εθνική κυριαρχία. Σε μια τέτοια περίπτωση, είναι δεδομένο πως η ελληνική πλευρά δεν πρόκειται να συναινέσει και δεν θα διστάσει ν’ αποχωρήσει από τις συζητήσεις, ακόμη κι αν η τουρκική πλευρά επιχειρήσει κατ’ αυτόν τον τρόπο να διώξει τον «μουντζούρη» από τα χέρια της και να μεταθέσει τις ευθύνες για το ναυάγιο στην Ελλάδα.

Ήδη, μάλιστα, το κλίμα που καλλιεργείται από την Άγκυρα με επίσημες δηλώσεις είναι πως επιθυμεί να θέσει υπό συζήτηση ακόμη και το ζήτημα της τουρκικής μειονότητας στη Θράκη, ενώ με αφορμή την πρόσφατη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια στο Ιόνιο επαναφέρει στο προσκήνιο το casus belli για μια αντίστοιχη κίνηση στο Αιγαίο και την Κρήτη.

Σημειώνεται, επίσης, ως προς τη χρονική συγκυρία της επανέναρξης των συζητήσεων μεταξύ των δύο πλευρών ότι σήμερα θα βρίσκεται στην Αθήνα η υπουργός Άμυνας της Γαλλίας, Φλοράνς Παρλί προκειμένου να υπογραφεί η τελική συμφωνία για την προμήθεια των μαχητικών αεροσκαφών τύπου Rafale από την Ελλάδα.

Επίσης κρίσιμο στοιχείο για τις διερευνητικές αποτελεί το γεγονός ότι δεν αποτελούν επίσημες διαπραγματεύσεις και άρα δεν είναι δεσμευτικές. Με άλλα λόγια, μόνον η επιτυχής έκβασή τους είναι αυτή που θα οδηγήσει σε δεύτερο χρόνο στις επίσημες διαπραγματεύσεις, όπου πρακτικά υπάρχουν δύο δρόμοι. Ο πρώτος – και μάλλον μη ρεαλιστικός – είναι η Τουρκία ν’ αποδεχθεί τις ελληνικές θέσεις για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, οι οποίες συμπίπτουν με το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας που η Άγκυρα σκόπιμα δεν αναγνωρίζει έως σήμερα. Ο δεύτερος είναι να οδηγηθεί η διαφορά στη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, αλλά προϋποθέτει πως πρώτα θα επιτευχθεί η υπογραφή συνυποσχετικού μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Ενδεχόμενο το οποίο επίσης παρουσιάζει πρακτικές δυσκολίες και απαιτεί σκληρές διαπραγματεύσεις.

Η Τουρκία πάντως φαίνεται πως έχει κατεβάσει τόνους το τελευταίο διάστημα εξαιτίας των επαπειλούμενων κυρώσεων από τις ΗΠΑ για τους S-400 και την κλεψύδρα που αδειάζει εν όψει της έκθεσης Μπορέλ και της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ το Μάρτιο, όπου θ’ αποφασιστεί οριστικά η επιβολή ή μη ευρωπαϊκών κυρώσεων σε βάρος της. Είναι ενδεικτική η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ο οποίος υποστήριξε ότι «η επιβολή περιοριστικών μέτρων σε βάρος της Τουρκίας θα καταστρέψει τα πάντα».

Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό, αίσθηση προκάλεσε ως προς το περιεχόμενο, αλλά και ως προς τη χρονική συγκυρία της η παρέμβαση του Αντώνη Σαμαρά με τη συνέντευξή του στην «Καθημερινή», στην οποία ο πρώην πρωθυπουργός ουσιαστικά τάχθηκε κατά της επανέναρξης των διερευνητικών επαφών. Εκτίμησε δε πως η έναρξη των συζητήσεων ακυρώνει τις αντίστοιχες συζητήσεις για επιβολή κυρώσεων σε βάρος της Άγκυρας και ότι «διάλογος με πειρατές δεν γίνεται», ενώ τάχθηκε ενάντια της προοπτικής μιας προσφυγής στη Χάγη, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Από την πλευρά του Μαξίμου κρατούν χαμηλούς τόνους και δεν προέβησαν στο παραμικρό σχόλιο για τις δηλώσεις του πρώην πρωθυπουργού. Κυβερνητικά στελέχη σχολίαζαν πάντως στο newsit.gr ότι ο κ. Σαμαράς εξέφρασε γνωστές για τον ίδιο θέσεις.