Όταν το θερμόμετρο «χτυπά κόκκινο», ο οργανισμός επιστρατεύει κάθε διαθέσιμο μηχανισμό για να διατηρήσει τη φυσιολογική του θερμοκρασία. Για την καρδιά, όμως, αυτή η προσπάθεια μεταφράζεται σε επιπλέον φόρτο εργασίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε καλοκαίρι οι εισαγωγές σε καρδιολογικές κλινικές αυξάνονται. Οι επιστήμονες έχουν πλέον τεκμηριώσει ότι οι παρατεταμένοι καύσωνες δεν αποτελούν απλώς μια περίοδο έντονης δυσφορίας, αλλά έναν πραγματικό παράγοντα κινδύνου για την καρδιαγγειακή υγεία.

Γιατί η ζέστη καταπονεί την καρδιά

Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, ο οργανισμός προσπαθεί να αποβάλει τη θερμότητα αυξάνοντας τη ροή του αίματος προς το δέρμα. Αυτό σημαίνει ότι η καρδιά αναγκάζεται να δουλέψει πιο έντονα, με περισσότερους παλμούς και μεγαλύτερη προσπάθεια για να καλύψει τις ανάγκες του σώματος.

Παράλληλα, η έντονη εφίδρωση προκαλεί απώλεια υγρών και πολύτιμων ηλεκτρολυτών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση, πτώση της αρτηριακής πίεσης και διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Σε άτομα που ήδη αντιμετωπίζουν καρδιαγγειακά προβλήματα, αυτή η επιβάρυνση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Οι παρατεταμένοι καύσωνες αυξάνουν τον κίνδυνο

Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι όσο περισσότερες ημέρες διαρκεί ένας καύσωνας, τόσο αυξάνεται και η επιβάρυνση για την καρδιά. Ιδιαίτερα ευάλωτοι θεωρούνται οι άνθρωποι άνω των 65 ετών, όσοι έχουν ιστορικό εμφράγματος ή εγκεφαλικού, καρδιακή ανεπάρκεια, αρρυθμίες, υπέρταση που δεν ελέγχεται επαρκώς, αλλά και όσοι λαμβάνουν πολλαπλή φαρμακευτική αγωγή.

Όταν και η ατμοσφαιρική ρύπανση γίνεται σύμμαχος του καύσωνα

Η ζέστη δεν δρα μόνη της. Τις ημέρες με υψηλές θερμοκρασίες αυξάνονται συχνά και τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα ή σε περιόδους πυρκαγιών.

Η έκθεση σε αιωρούμενα μικροσωματίδια και στο τροποσφαιρικό όζον μπορεί να ενισχύσει τη φλεγμονή των αγγείων, να επιβαρύνει την καρδιακή λειτουργία και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου ή απορρύθμισης της καρδιακής ανεπάρκειας. Γι' αυτό οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο συνδυασμός καύσωνα και ρύπανσης απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.

Τα 8 μέτρα που προστατεύουν την καρδιά

Οι καρδιολόγοι συνιστούν απλές αλλά ιδιαίτερα σημαντικές κινήσεις που μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα:

• Να υπάρχει συχνή ενυδάτωση, ακόμη και χωρίς αίσθημα δίψας, εκτός αν ο γιατρός έχει δώσει διαφορετικές οδηγίες.
• Να αποφεύγονται οι άσκοπες μετακινήσεις και η έκθεση στον ήλιο από τις 12:00 έως τις 17:00.
• Να παρακολουθείται η ποιότητα του αέρα, ειδικά σε ημέρες με αυξημένη ρύπανση ή πυρκαγιές.
• Να προτιμώνται ελαφριά, ανοιχτόχρωμα ρούχα και καπέλο.
• Να μην τροποποιείται ποτέ η φαρμακευτική αγωγή χωρίς συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό.
• Να μετριέται τακτικά η αρτηριακή πίεση, καθώς η ζέστη μπορεί να επηρεάσει τις τιμές της.
• Να επιλέγονται ελαφριά γεύματα και να εξασφαλίζεται επαρκής ύπνος, ώστε να μειώνεται η καταπόνηση του οργανισμού.
• Να αναζητείται άμεσα ιατρική βοήθεια σε περίπτωση δύσπνοιας, πόνου ή βάρους στο στήθος, έντονης ζάλης, λιποθυμίας, ακανόνιστου καρδιακού παλμού, ξαφνικού πρηξίματος στα πόδια ή έντονης κόπωσης που δεν υποχωρεί.

Η πρόληψη είναι η καλύτερη προστασία

Καθώς τα ακραία κύματα ζέστης γίνονται ολοένα και συχνότερα εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η προστασία της καρδιάς αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η σωστή ενυδάτωση, η αποφυγή έκθεσης στις ώρες αιχμής, η τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής και η άμεση επικοινωνία με τον γιατρό όταν εμφανιστούν ανησυχητικά συμπτώματα μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Για τους περισσότερους ανθρώπους ο καύσωνας είναι μια δύσκολη δοκιμασία. Για όσους όμως αντιμετωπίζουν καρδιολογικά προβλήματα, είναι μια περίοδος που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, υπευθυνότητα και έγκαιρη πρόληψη, ώστε η ζέστη να μην εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για την υγεία.