Στις δυτικές ακτές της Μάνης, εκεί όπου η πέτρα συναντά τη θάλασσα και το φως μοιάζει να χάνεται στα βάθη της γης, κρύβεται ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά θαύματα της Ελλάδας: το Σπήλαιο Διρού, γνωστό και ως Βλυχάδα. Ένα σπήλαιο μοναδικό στον κόσμο, όπου η περιήγηση γίνεται… με βάρκα, σε υπόγεια νερά που καθρεφτίζουν σταλακτίτες και σταλαγμίτες εκατομμυρίων ετών.

View this post on Instagram

A post shared by Diros Caves (@diros_caves)

Η φύση εδώ εργάστηκε υπομονετικά για εκατομμύρια χρόνια, σμιλεύοντας έναν καλλιτεχνικό λαβύρινθο από πέτρα, κρυστάλλους και πέτρινους «καταρράκτες». Οι επισκέπτες γλιστρούν αργά μέσα στο νερό και νιώθουν σαν να μπαίνουν σε έναν άλλο κόσμο, έναν κόσμο σιωπής, δέους και απόλυτης μαγείας.

Παρότι πολλοί πιστεύουν ότι πρόκειται για σύμπλεγμα σπηλαίων, ο Διρός είναι ουσιαστικά ένα ενιαίο σπήλαιο, με φυσική είσοδο μόλις μισό μέτρο σε διάμετρο, σχεδόν στο επίπεδο της θάλασσας. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι παλαιότερα υπήρχαν περισσότερες είσοδοι, οι οποίες έκλεισαν με την πάροδο των αιώνων. Η γνωστή σήμερα έκταση καλύπτει περίπου 33.000 τετραγωνικά μέτρα, ενώ μόνο το μισό έχει εξερευνηθεί.

Λίγα μόλις μέτρα πιο πέρα βρίσκεται και το σπήλαιο Αλεπότρυπα, όπου έχουν βρεθεί ίχνη ανθρώπινης κατοίκησης από τη Νεολιθική εποχή, καθώς και το γειτονικό σπήλαιο Καταφύγι. Ολόκληρη η περιοχή μοιάζει με υπόγειο μουσείο της προϊστορίας.

Σύμφωνα με μύθους της αρχαιότητας, το σπήλαιο ήταν είσοδος στον Κάτω Κόσμο. Και πράγματι, το σκηνικό είναι τόσο επιβλητικό που δεν δυσκολεύεται κανείς να το πιστέψει. Η σύγχρονη έρευνα, όμως, δείχνει ότι ο σχηματισμός του ξεκίνησε πριν από εκατομμύρια χρόνια, όταν η στάθμη της θάλασσας ήταν πολύ χαμηλότερη. Οι σταλακτίτες που σήμερα βρίσκονται κάτω από το νερό δημιουργήθηκαν τότε, όταν το σπήλαιο ήταν στεγνό. Έχουν εντοπιστεί μάλιστα σχηματισμοί σε βάθος έως και 71 μέτρων, ενώ το μέγιστο βάθος φτάνει τα 80 μέτρα.

Οι εντυπωσιακοί σχηματισμοί δημιουργούνται σταγόνα-σταγόνα. Το νερό διαπερνά τον ασβεστόλιθο, διαλύει το ανθρακικό ασβέστιο και, με το πέρασμα χιλιάδων ετών, σχηματίζει σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Στο Διρό θα συναντήσεις ονόματα που θυμίζουν παραμύθι: «Ο Μανδύας του Ποσειδώνα», «Η Θάλασσα των Ναυαγίων», «Ο Πέτρινος Κρίνος». Κάθε αίθουσα και μια μικρή αποκάλυψη.

View this post on Instagram

A post shared by Elen (@elens_spirit)

Η διαδρομή των επισκεπτών φτάνει τα 1.500 μέτρα. Τα πρώτα 1.200 γίνονται με βάρκα, ενώ τα τελευταία 300 με τα πόδια. Το σπήλαιο είναι διάσημο και για την ακουστική του. Το 1971, ο ΕΟΤ κάλεσε τον Γάλλο συνθέτη Pierre Arnaud να ηχογραφήσει μουσική μέσα στο σπήλαιο, με αποτέλεσμα έναν μοναδικό δίσκο που αποτυπώνει τον απόκοσμο ήχο του χώρου.

Η θερμοκρασία στο εσωτερικό παραμένει σταθερή, από 16 έως 19 βαθμούς Κελσίου, ενώ το νερό γύρω στους 14. Ένα φυσικό κλιματιστικό, χειμώνα-καλοκαίρι.

Κι όμως, το σπήλαιο δεν κρύβει μόνο ομορφιά. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν απολιθωμένα οστά λιονταριών, πάνθηρων, ύαινας και ιπποπόταμων – τη μεγαλύτερη συγκέντρωση τέτοιων ευρημάτων στην Ευρώπη. Πριν από περίπου δύο εκατομμύρια χρόνια, όταν το σπήλαιο ήταν πάνω από τη στάθμη της θάλασσας, η περιοχή έσφυζε από άγρια ζωή. Κεραμικά ευρήματα κοντά στην είσοδο δείχνουν και πρώιμη ανθρώπινη παρουσία.

Το σπήλαιο εγκαταλείφθηκε ως κατοικία τον 4ο αιώνα π.Χ., έπειτα από σεισμό, και ξεχάστηκε για αιώνες. Το 1949, ο Γιάννης και η Άννα Πετροχείλου, ιδρυτές της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας, ξεκίνησαν τη συστηματική εξερεύνησή του. Μέχρι το 1960 είχαν χαρτογραφηθεί ήδη 1.600 μέτρα. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, το Υπουργείο Πολιτισμού συνεχίζει την έρευνα με διεθνείς ομάδες δυτών.

Καθώς ο Διρός αποκαλύπτει σιγά-σιγά τα μυστικά του, θεωρείται σήμερα ένα από τα τρία σημαντικότερα θαλάσσια σπήλαια στον κόσμο, δίπλα στο Jeita Grotto του Λιβάνου και το Gouffre de Padirac στη Γαλλία.

Ένα ταξίδι στο Σπήλαιο Διρού δεν είναι απλώς εκδρομή. Είναι κατάδυση στον χρόνο. Ένα πέρασμα σε έναν κόσμο όπου η φύση έγραψε το δικό της αριστούργημα, βαθιά, αθόρυβα και μαγικά, κάτω από τη γη της Πελοποννήσου.