Έχετε παρατηρήσει κάποιες περίεργες συμπεριφορές όταν βρίσκεστε με ορισμένους ανθρώπους; Ίσως ένα περίεργο άγγιγμα στον ώμο;
Κάποιες φορές οι άνθρωποι δεν ταιριάζουν μεταξύ τους, όμως η μνησικακία και η αρνητική ενέργεια απορρέει στον χώρο και μπορεί πραγματικά να επηρεάσει την υγεία μας.
Ίσως, λόγω του άγχους και της αγανάκτησης, οι άνθρωποι που φέρουν τακτικά μνησικακία είναι πιο επιρρεπείς σε μια σειρά από ασθένειες – συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων, της αρθρίτιδας, των πονοκεφάλων και του χρόνιου πόνου.
Δεν αποτελεί έκπληξη η ψυχολογική έρευνα, η οποία δείχνει ότι είναι πολύ καλύτερο να επιλύονται τα προβλήματα με τους ανθρώπους παρά να παραμερίζονται τα συναισθήματα ή να τα αφήνετε να φουσκώνουν. Ωστόσο, η εύρεση μιας κατάλληλης απάντησης που να αισθάνεται εποικοδομητική και συναισθηματικά ειλικρινής μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά αυτές οι μελέτες προσφέρουν ορισμένες στρατηγικές για να θεραπεύσουμε τα πληγωμένα συναισθήματά μας - ακόμα κι αν ο έτερος δεν ζητά συγγνώμη ή δεν προσπαθεί να επανορθώσει.
Μερικοί επιλέγουν ακραίες μεθόδους
Αν τρέφουμε μνησικακία για ένα αντιληπτό λάθος, μπορεί να αντιδράσουμε μοχθηρά, αντιδρώντας αγενώς σε αιτήματα για βοήθεια ή κουτσομπολεύοντας κακόβουλα κάποιον πίσω από την πλάτη του. Υπάρχει ένας καλός λόγος για αυτό: οι πράξεις αντιποίνων μπορεί να αποκαταστήσουν το αίσθημα δικαιοσύνης και την προσωπική δύναμη των ανθρώπων.
Ωστόσο, η ακραία μορφή της εκδίκησης ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Ορισμένοι πληγώνονται από την κακία του άλλου με αποτέλεσμα να αντιδρούν σπασμωδικά και να αναζητούν την εκδίκηση ακόμα και με ασυνήθιστες μεθόδους. Μια από τις πιο διαδεδομένες είναι η μέθοδος «βουντού».
Συμβολικά αντίποινα
Η Lindie Liang στο Πανεπιστήμιο Wilfrid Laurier στον Καναδά με μια πρόσφατη εντυπωσιακή μελέτη, ισχυρίζεται ότι «η απλή πράξη του τρυπήματος με καρφίτσες σε μια εικονική κούκλα μείωσε τα αισθήματα αδικίας των συμμετεχόντων».
Η Liang ζήτησε αρχικά από τους συμμετέχοντες της να θυμηθούν και να οραματιστούν λεπτομερώς μια στιγμή που ο προϊστάμενός τους είχε ενεργήσει με καταχρηστικό τρόπο, που ήταν αγενής, προσβάλλοντας τις ιδέες τους ή παραλείποντας να αναγνωρίσει το έργο τους.
Στη συνέχεια έδειξαν στους μισούς συμμετέχοντες μια εικονική κούκλα βουντού, η οποία τους είπαν ότι αντιπροσώπευε τον ένοχο προϊστάμενο – μαζί με μερικά εικονικά εργαλεία που τους επέτρεπαν να βλάψουν την κούκλα με όποιον τρόπο θεωρούσαν κατάλληλο. Στο άλλο μισό - στην ομάδα ελέγχου - απλώς εμφανίστηκε ένα στιγμιότυπο οθόνης της κούκλας, το οποίο έφερε την ένδειξη «κανείς» και τους ζητήθηκε να εντοπίσουν το περίγραμμα της εικόνας με τον κέρσορα του υπολογιστή τους.
Σε όλους τους συμμετέχοντες δόθηκε στη συνέχεια μια εργασία συμπλήρωσης των γραμμάτων που είχε σχεδιαστεί για να δοκιμάσει τα σιωπηρά συναισθήματά τους. Παρουσιάστηκαν με το «un _ _ ual», για παράδειγμα – το οποίο θα μπορούσε να είναι είτε «ασυνήθιστο» ή «άνισο». Ή είδαν "un _ _ st" - που θα μπορούσε είτε να γράψει "άδικο" ή "αναταραχή". Η ιδέα είναι ότι εάν αισθάνεστε ότι σας έχουν αδικήσει και σκέφτεστε το γεγονός, είναι πιο πιθανό να επιλέξετε τις λέξεις που σχετίζονται με την αδικία.
Παραδόξως, η απλή πράξη του κολλήματος των εικονικών καρφιτσών στην εικονική κούκλα μείωσε τα αισθήματα αδικίας των συμμετεχόντων, πράγμα που σημαίνει ότι οι συμμετέχοντες ήταν πιο πιθανό να επιλέξουν τις ουδέτερες λέξεις από εκείνους που δεν κατάφεραν να λάβουν μέρος στη συμβολική πράξη της εκδίκησης.
Η Liang δεν προτείνει σοβαρά ότι πρέπει όλοι να κρατάμε μια κούκλα βουντού κλειδωμένη στο συρτάρι του γραφείου μας. Αλλά έως ότου οι εταιρείες καταλάβουν πώς να αντιμετωπίσουν τη δυσλειτουργική ηγεσία - τη βασική αιτία του εκφοβισμού στο χώρο εργασίας - ίσως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε άλλες μορφές «συμβολικών αντιποίνων» για να μας βοηθήσουν να ξεπεράσουμε τη μνησικακία μας.
Θα μπορούσαμε να γράψουμε ένα θυμωμένο ή προσβλητικό email στο εμπλεκόμενο άτομο, χωρίς να το στείλουμε, για να εκτονώσουμε τα συναισθήματά μας και να απαλύνουμε τα συναισθήματα αδικίας μας.
Από την εκδίκηση στη συγχώρεση
Φυσικά, μια φανταστική πράξη αντιποίνων δεν μπορεί να υπερισχύσει μιας γνήσιας πράξης συγχώρεσης. Δεν πρόκειται για είδηση – οι θρησκευτικοί ηγέτες υποστηρίζουν τη συγχώρεση, παρά το γεγονός, για χιλιετίες. Οι διδασκαλίες τους αφορούσαν πρωτίστως το πνευματικό μας μέλλον. Αλλά η ψυχολογική επιστήμη μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε γιατί η συγχώρεση είναι επίσης ευεργετική για την ψυχική και σωματική μας υγεία και πώς να την πραγματοποιήσουμε.
Λαμβάνοντας υπόψη μια σειρά πρόσφατων μελετών από την Karina Schumann, διευθύντρια του Conflict Resolution Lab στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η ψυχολογική θυματοποίηση.
Μια τέτοια ψυχολογικά κατάσταση μπορεί να μας οδηγήσει σε «απάνθρωπες» πράξεις. Τα άτομα που έχουν πέσει θύματα καταστάσεων είναι πιο πιθανό να υποστηρίξουν δηλώσεις όπως «Ένιωθα επιφανειακός σαν να μην είχα βάθος» ή «Ένιωθα ότι δεν είχα αυτοσυγκράτηση, σαν ζώο», για παράδειγμα.
Χρησιμοποιώντας ερωτηματολόγια για να διερευνήσει τις προηγούμενες εμπειρίες των ανθρώπων, ο Schumann διαπίστωσε ότι οι πράξεις συγχώρεσης ήταν πολύ καλύτερες στην αποκατάσταση της ανθρωπιάς του εαυτού τους από τις πράξεις εκδίκησης, και αυτή η ψυχολογική αλλαγή, με τη σειρά της, φαινόταν να φέρει μια σειρά από συναισθηματικά οφέλη - συμπεριλαμβανομένων πιο θετικών συναισθημάτων για τον εαυτό τους και σχετικά με το ίδιο το προσβλητικό γεγονός.
Για να ισχυροποιήση το εύρημα, ο Schumann ζήτησε από τους συμμετέχοντες να εξετάσουν μια ανεπίλυτη σύγκρουση και τους ενθάρρυνε να γράψουν είτε μια εκδικητική είτε μια συγχωρητική επιστολή στον δράστη. Οι εμπειρίες τους περιλάμβαναν τα πάντα, από προσβολές για την εμφάνιση έως πράξεις απιστίας – και δεν ήταν όλοι σε θέση να επικαλεστούν την απαραίτητη μεγαλοψυχία για να συγχωρήσουν το αδίκημα. Αλλά για εκείνους που το έκαναν, η διαδικασία της συγγραφής της επιστολής αύξησε την αίσθηση της ανθρωπιάς τους για τον εαυτό τους και τη συνολική ψυχολογική τους ευημερία.
Ενώ η εκδίκηση μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται πιο δυνατοί, «δεν συμβάλλει στην πραγματικότητα στο να νιώθουν πιο ανθρώπινοι», λέει ο Schumann, τα αποτελέσματα του οποίου δημοσιεύθηκαν νωρίτερα αυτό το έτος. «Η συγχώρεση μας κάνει να νιώθουμε πιο ηθικοί – ότι έχουμε ενεργήσει με αυτόν τον ανεβασμένο τρόπο – και αυτό αποκαθιστά την αίσθηση του ανθρωπισμού μας».
