Πεταλούδες στο στομάχι. Αυξημένοι καρδιακοί παλμοί. Εφύδρωση. Δυσκολία στην αναπνοή. Σχεδόν όλοι μας έχουμε, κατά καιρούς, βιώσει τέτοιου είδους ψυχοσωματικά συμπτώματα, συχνά ως αντίδραση στο στρες ή το άγχος. Τι συμβαίνει όμως όταν αυτά τα συμπτώματα γίνονται καθημερινό φαινόμενο και αρχίζουν να παρεμβαίνουν στη ζωή μας; Τι γίνεται όταν δεν μπορούμε να τα οριοθετήσουμε; Και, ίσως το πιο σημαντικό, πώς διακρίνουμε τα ψυχοσωματικά συμπτώματα από τα σοβαρά ιατρικά προβλήματα;
Ας ρίξουμε μια ματιά στο φαινόμενο των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων και ασθενειών.
Τι είναι οι ψυχοσωματικές ασθένειες;
Οι ψυχοσωματικές ασθένειες παρατηρούνται στους ανθρώπους, που αναπτύσσουν σωματικά συμπτώματα, χωρίς ξεκάθαρη ιατρική αιτία, τα οποία όμως επηρεάζονται από τη συναισθηματική κατάσταση του ατόμου.
Συχνά οι άνθρωποι που βιώνουν ψυχοσωματικά προβλήματα νιώθουν ότι δεν πρόκειται για πραγματικές σωματικές ασθένειες αλλά κυρίως για ασθένειες του μυαλού. Η σύνδεση όμως είναι αληθινή, όπως και τα συμπτώματα που βιώνει ένας άνθρωπος. Μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις τα συμπτώματα καταφέρνουν να επιβληθούν και να «ελέγξουν» την καθημερινότητα του ασθενή.
Τι είναι η διαταραχή σωματική συμπτωμάτων;
Κατά καιρούς, άτομα που παρουσιάζουν συχνά ψυχοσωματικά συμπτώματα μπορεί να προσηλωθούν σε αυτά και να αναπτύξουν διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων. Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία (APA) ορίζει ότι στις περιπτώσεις που κάποιος «εστιάζει σημαντικά στα σωματικά συμπτώματα, όπως πόνο, αδυναμία ή δύσπνοια, οδηγείται αυτόματα και στα ψυχικά, όπως η σοβαρή δυσφορία και λειτουργικά προβλήματα».
Τι προκαλεί ψυχοσωματικά συμπτώματα και ασθένειες;
Οι ψυχοσωματικές ασθένειες, οι ψυχοσωματικές διαταραχές και τα ψυχοσωματικά συμπτώματα προκαλούνται συνήθως από μέτρια έως υψηλά επίπεδα στρες, άγχους ή κατάθλιψης. Με απλά λόγια, είναι ένα φαινόμενο του μυαλού και του σώματος - αλλά είναι επίσης λίγο πιο περίπλοκο από αυτό.
Ποιος είναι ο ρόλος του στρες στη σωματοποίηση;
Όταν βιώνετε συναισθηματική δυσφορία, το σώμα σας απελευθερώνει ορμόνες όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Αυτές δεν είναι απαραίτητα κακές για τον οργανισμό σας — είναι ορμόνες «μάχης ή φυγής» που εκκρίνονται όταν νιώθουμε άγχος και μας βοηθούν να ενεργούμε πιο άμεσα και να προστατεόμαστε από τον «κίνδυνο».
Eustress vs Stress
Ένα είδος άγχους που ονομάζεται «eustress» αναφέρεται στο θετικό άγχος που μας παρακινεί να σηκωθούμε από το κρεβάτι το πρωί και να αντιμετωπίσουμε τη λίστα με τις υποχρεώσεις μας με σθένος.
Αλλά όταν απελευθερώνονται υπερβολικές ποσότητες ορμονών του στρες, μπορεί να προκληθούν δυσάρεστα συμπτώματα όπως πεπτικά προβλήματα, καρδιακά προβλήματα (συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης αρτηριακής πίεσης, της δύσπνοιας και του πόνου στο στήθος), καθώς και μια σειρά από άλλα ψυχοσωματικά συμπτώματα.
Οι ορμόνες του στρες μπορούν επίσης να προκαλέσουν διακυμάνσεις στα επίπεδα σεροτονίνης καθώς και αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού σας συστήματος, που και τα δύο μπορούν να επιδεινώσουν ή να επιδεινώσουν τις σωματικές παθήσεις.
Παράγοντες Κινδύνου
Όλοι μας εμφανίζουμε ψυχοσωματικά συμπτώματα περιστασιακά, αλλά μερικοί άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς σε αυτά τα συμπτώματα από άλλους. Υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες κινδύνου που μπορεί να μας κάνουν πιο επιρρεπείς στα συχνά ψυχοσωματικά συμπτώματα όπως:
- Ιστορικό άγχους ή κατάθλιψης
- Πρόσφατο τραυματικό γεγονός
- Ιστορικό παιδικού τραύματος
Ωστόσο μερικοί άνθρωποι φαίνεται να έχουν μια γενετική τάση να είναι πιο ευαίσθητοι στον πόνο και στις σωματικές εμπειρίες, από ότι άλλοι.
Είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα επιβλαβή;
Από μόνα τους, τα ψυχοσωματικά συμπτώματα δεν είναι επιβλαβή. Ωστόσο, εάν αντιμετωπίζετε χρόνιο στρες και τα συμπτώματά σας συνεχίζονται, μπορεί να παρουσιάσετε πτώση στην ποιότητα της ζωής σας, μπορεί να διαπιστώσετε ότι άλλα προβλήματα υγείας επιδεινώνονται και τα συμπτώματά σας μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένα συναισθήματα άγχους ή κατάθλιψης.
Γι' αυτό είναι σημαντικό να λαμβάνετε σοβαρά υπόψη τα ψυχοσωματικά συμπτώματα και να αναζητάτε θεραπεία για αυτά όπως θα κάνατε για οποιαδήποτε ιατρική πάθηση.
Στην περίπτωση πραγματικών ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, πιθανότατα θα αναζητήσετε τη φροντίδα ενός γιατρού, ενός εξουσιοδοτημένου θεραπευτή, ενός συμβούλου ή κάποιου που μπορεί να σας βοηθήσει με τη διαχείριση του άγχους και τα ζητήματα ψυχικής υγείας.
Στον πυθμένα των ψυχοσωματικών
Η εμπειρία ψυχοσωματικών συμπτωμάτων μπορεί να σας κάνει να αισθάνεστε ανίσχυροι, ειδικά αν γίνουν χρόνια ή διαταράσσουν τη ζωή σας. Εάν βρίσκεστε σε ένα μέρος όπου τα συμπτώματά σας δυσκολεύουν τη λειτουργία, πιθανότατα να νιώθετε αναστατωμένοι και απογοητευμένοι, ειδικά όταν οι γιατροί απορρίπτουν τα συμπτώματά σας επειδή δεν είναι ενδεικτικά μιας σωματικά διαγνώσιμης ιατρικής κατάστασης.
Να θυμάστε ότι παρόλο που τα συμπτώματά σας είναι ψυχοσωματικά, θα πρέπει να τα λαμβάνετε σοβαρά υπόψη και θα πρέπει να αισθάνεστε ότι έχετε τη δύναμη να λάβετε τη φροντίδα που σας αξίζει. Τα συμπτώματά σας είναι πραγματικά και η θεραπεία είναι εκεί έξω για να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε το άγχος σας, να μειώσετε τα συμπτώματά σας και να ζήσετε μια υγιή και ισορροπημένη ζωή.
