Αν μπεις σήμερα σε οποιοδήποτε κατάστημα με παιδικά ρούχα ή παιχνίδια, ο άτυπος διαχωρισμός είναι ξεκάθαρος: ροζ για τα κορίτσια, μπλε για τα αγόρια. Είναι ένας κανόνας τόσο βαθιά ριζωμένος στην κουλτούρα μας, που θεωρούμε ότι υπήρχε από πάντα.

Κι όμως, αν γυρίζαμε τον χρόνο περίπου έναν αιώνα πίσω, θα βρισκόμασταν μπροστά σε μια κοινωνική πραγματικότητα που σήμερα μας φαίνεται εντελώς ανάποδη.

Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, το ροζ θεωρούνταν ένα κατεξοχήν ανδρικό χρώμα, ενώ το μπλε προοριζόταν για τα κορίτσια.

Το «πολεμικό» ροζ και η «γαλήνια» Παναγία

Στην Ευρώπη και την Αμερική του 18ου και 19ου αιώνα, τα πράγματα λειτουργούσαν με μια τελείως διαφορετική λογική. Το κόκκινο ήταν το χρώμα του πολέμου, της δύναμης, της αποφασιστικότητας και των στρατιωτικών στολών. Κατά συνέπεια, το ροζ –ως μια πιο απαλή, νεανική εκδοχή του κόκκινου– θεωρούνταν το ιδανικό χρώμα για τα μικρά αγόρια. Ήταν ένα χρώμα δυναμικό, που έδειχνε πυγμαχία και αρρενωπότητα από μικρή ηλικία.

Αντίθετα, το μπλε συνδεόταν άρρηκτα με τη θηλυκότητα, τη γαλήνη και τη λεπτότητα. Η ρίζα αυτής της αντίληψης βρισκόταν κυρίως στη χριστιανική τέχνη και τη θρησκευτική παράδοση. Για αιώνες, η Παναγία απεικονιζόταν σχεδόν αποκλειστικά με μπλε μανδύα. Έτσι, το μπλε έγινε το σύμβολο της αγνότητας και προοριζόταν για τα κορίτσια.

Είναι χαρακτηριστικό ένα δημοσίευμα του αμερικανικού περιοδικού Earnshaw's Infants' Department από το μακρινό 1918, το οποίο ξεκαθάριζε τα πράγματα στους γονείς της εποχής:

«Ο γενικά αποδεκτός κανόνας είναι το ροζ για τα αγόρια και το μπλε για τα κορίτσια. Ο λόγος είναι ότι το ροζ, όντας ένα πιο αποφασιστικό και ισχυρό χρώμα, είναι πιο κατάλληλο για το αγόρι, ενώ το μπλε, που είναι πιο λεπτό και ντελικάτο, είναι πιο όμορφο για το κορίτσι».

Η μεγάλη ανατροπή του 1940

Πώς φτάσαμε λοιπόν στο σήμερα; Η απόλυτη αντιστροφή των όρων δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά σταθεροποιήθηκε μετά τη δεκαετία του 1940.

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι μεγάλες βιομηχανίες ρούχων, τα πολυκαταστήματα και οι διαφημιστές στις ΗΠΑ συνειδητοποίησαν κάτι πολύ σημαντικό για την κερδοφορία τους: αν κατάφερναν να επιβάλουν ένα συγκεκριμένο χρώμα για κάθε φύλο, οι γονείς που είχαν πρώτα αγόρι και μετά κορίτσι δεν θα μπορούσαν να ξαναχρησιμοποιήσουν τα ίδια ρούχα. Θα αναγκάζονταν να αγοράσουν μια ολόκληρη νέα γκαρνταρόμπα από την αρχή.

Μέσα από μαζικές καμπάνιες marketing, το ροζ «επαναλανσαρίστηκε» ως το απόλυτο σύμβολο της θηλυκότητας και της κομψότητας, ενώ το μπλε καθιερώθηκε για τα αγόρια, συνδεόμενο και με τις εργατικές ή στρατιωτικές στολές της εποχής.

Η ιστορία των δύο αυτών χρωμάτων αποδεικνύει περίτρανα ότι οι «κανόνες» των φύλων στη μόδα δεν είναι τίποτα περισσότερο από κοινωνικές συμβάσεις και, φυσικά, εξαιρετικά επιτυχημένες στρατηγικές marketing που άλλαξαν την καθημερινότητά μας για πάντα.